ROZDZIAŁ XI

(Horda kipczacka)
Stolicą mongolskiego państwa, pobytem najwyższego hana, była pustynia na północ Chin położona, właściwa Mongolia. Podbitemi krajami rządzili z ręki wielkiego hana, hanowie podrzędni, do jego rodziny należący. Udziałem Batego były kraje przez niego zawojowane od Jaïku do Dunaju. Założył stołeczne miasto Sartak, lecz ani on, ani następcy jego nie mieszkali w niem. Rozpiął nad Wołgą namiot swój główny, ordę, którą od podbitych na brzegach rzeki odwiecznych tuziemców Tatarów Kipczaków, ordą czyli hordą kipczacką zwano. Wkrótce bowiem przestali zasycać wojska odległych hanatów, Mongołowie, rozkazujący zastęp w pierwszych podbojach stanowiący, a podwładne hanaty utrzymały się i dalej wojowały żołnierzem, z ludów podbitych zaciągnionym. Łatwem to było wśród pokrewnych tatarskich, lub innych turańskich, na Wołdze i dalej ku zachodowi osiadłych plemion. Utworzyła się więc nad Wołgą potęga czysto tatarska, z tuziemców złożona, pod panowaniem mongolskiej krwi Batego i jego następców. Wszystkie odtąd na Zachód napady, krom Tamerlana, aż do utworzenia się hordy krymskiej, szły od Wołgi i Donu. Zwały się i były istotnie, nie mongolskiemi, lecz tatarskiemi.