Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1
Chociszewski Józef
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 1
" BOJOMIR , CZYLI ZAPROWADZENIE CHRZEŚCIAŃSTWA W ŁUŻYCACH. powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży. Przez J. Chociszewskiego . POZNAŃ . Nakładem i drukiem Fr. Chocieszyńskiego. 1888. "
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 2
" WSTĘP. Słowiański szczep sięgał kiedyś daleko w głąb Niemiec. Wyginęły plemiona słowiańskie Obotrytów, Lutyków, Polabanów, Pomorzan, Ukranów, a dochowały się dotąd tylko szczątki Łużyczan, zwanych od Niemców Wendami. Jak my Polacy nosimy także nazwę Lechitów i..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 3
" rzystwa narodowe, z tych Macierz Łużycka, wydająca dobre i tanie książki, najwięcej uwagi godna. O Serbach-Łużyczanach, choć blizkimi są nas sąsiadami, nawet wykształcona polska publiczność posiada nader niedokładne wiadomości, a lud wiejski i mieszczanie prawie nic nie wiedzą o..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 4
" dążące do zaszczepienia nieufności ludu względem wykształconych rodaków. Nie trzeba się dziwić, że niejeden z włościan i mieszczan da się czasem obałamucić, zwłaszcza, że wyższe stany nie starały się dawniej tyle, ile powinny, o dobrobyt i oświatę ludu. Świętym..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 5
" uwagę na naszych braci słowiańskich, mieszkających w okolicach Budyszyna, Drezna i Chociebuża! Jest to jednym z naszych głównych błędów, że za mało zwracaliśmy i zwracamy uwagi na pokrewne ludy słowiańskie i że nie staramy się o zawiązanie ścisłego z niemi braterstwa. Niechby..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 6
" I. Miłujcie nieprzyjaciół. Było to już przy schyłku wieczora, kiedy w pewnym lesie zasiadło kilku dziarskich łużyckich mężów naokół ogniska, zajadając pieczoną dziczyznę i pijąc miód czerwony. Były to krzepkie. silne postacie, zahartowane na wszelkie trudy i..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 7
" cia w serbskich Łużycach, który na zamku w Kopienicach miał swą stolicę. Obecnie Bojomir bawił w odwiedzinach u sędziwego ojca, a żona jego została u Jasława, przy którym mieszkali. Rozmyślając o drogiej małżonce, postępował zwolna dobrze mu znaną droga, gdy nagle usłyszał..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 8
" walkach, które się toczyły; a że tylko tyle wiedział o wierze chrześciańskiej, ile mu pogańscy powiedzieli kapłani i ile sam sądził o niej, widząc jak krwią i mieczem zaprowadzili Niemcy tę wiarę, więc też goryczą, wstrętem, a nawet nienawiścią przepełniony był cały dla..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 9
" dacza wiary. Zaraz też wypuścił strzałę, która ugodziła w bok sługę Bożego. Ten wydawszy słaby okrzyk, zatoczył się i upadł na ziemię. — W przepaść z tobą — wrzasnął Bojomir — i natychmiast przeskoczył na brzeg przeciwny. Zapewne, czytelniku odrazę czujesz dla..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 10
" chwycił, była nader stromą i śliską. Chwil tylko kilka, a Bojomir byłby stoczył się w przepaść, gdzie ciało jego byłoby się poszarpało o ostre skał szczyty. — Tak karze Pan swe nieprzyjacioły — zawołał kapłan, na którego licu było widać gniew i boleść. Leżał on przy..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 11
" płanowi udało się wyciągnąć go z parowu. Lecz wytężenie to sił odebrało mu przytomność, o ile że był rannym, padł więc zemdlony na ziemię. Bojomir z dzidą w ręku zbliżył się do rannego kapłana, który bez znaku życia, krwią oblany, na ziemi spoczywał. Zwykle Bojomir..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 12
" koniec odrzucił dzidę na bok, a wzniosłszy ręce ku niebiosom zawołał: — Święte bogi, miejcie litość nade mną i powiedzcie mi, co mam czynić. — Serce jego biło mocno, a różne myśli krzyżowały się w jego głowie. Nakoniec postanowił dać pokój kapłanowi, gdyż sądził,..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 13
" Idźcie i nauczajcie, to były słowa boskiego Zbawiciela. O wielki Boże! dla czegoż Twoje słowa nie są wypełniane i zrozumiane. Schowaj miecz w pochwę, rzekłeś Zbawicielu, gdy jeden z Twych uczniów chciał stanąć w Twej obronie. — A czyż na waszych wojennych chorągwiach nie masz..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 14
" — Bogi mego ludu, przebaczcie mi, jeźli zgrzeszyłem. Bojomir obawiał się gniewu bogów, gdyż jak my lękamy się za grzechy kary Boga, tak i poganie mieli obawę przed swemi bogami. Potem zaprowadził kapłana do poblizkiej chaty, gdzie mu przyrządził wygodne z mchu i liści posłanie...."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 15
" szczysz o bogów, gdyż od nowiu księżyca nie składałeś im jeszcze objaty. — O ojcze — odparł na to syn — posłuchaj tylko, co mi w ostatnim przydarzyło się czasie. Niedawno wracając z polowania, raniłem strzałą z łuku pewnego człowieka. Parów oddzielał mnie od niego,..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 16
" — Kiedy tak! — zaczął Bojomir — jeżeli ty ojcze chcesz być moim obrońcą, wtedy serce moje znowu się odwagą napełnia. A teraz słuchaj, co ci opowiem. Za dawnych czasów żył dobry, bogobojny człowiek, jakiego jeszcze na ziemi nie było. I tu począł Bojomir rozwijać obraz..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 17
" mówiąc: Patrzcie, oto człowiek! wtedy ojciec, zalawszy się rzewnemi łzami, zawołał: O bogi! to był człowiek, jakiego trudno znaleźć na tej ziemi. Młody książę opowiadał dalej o cierpieniach Zbawiciela, o ukrzyżowaniu, trosce o matkę, o modlitwie za nieprzyjaciół, a nareszcie..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 18
" Dragosław, jakby piorunem rażony, kilka kroków w tył się cofnął, usłyszawszy te słowa. A Bojomir mówił dalej: — Tak ojcze, a i ja jestem chrześcianinem, oczekując z utęsknieniem tej chwili, kiedy woda chrztu św. uczyni mnie członkiem kościoła Chrystusowego. Dragosław wydał..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 19
" że go miłujesz. O ojcze! jaki nieprawdziwy obraz o Jezusie Chrystusie dają nam nasi kapłani. Dragosław spuścił miecz ku ziemi i pełen zdumienia spoglądał na syna, który tak dalej mówił: — Zdaje mi się, jakby mi łuska z oczu spadła, odkąd poznałem Zbawiciela świata, a i ty,..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 20
" rały się przyjęciu chrześciaństwa, bo Niemcy, zaprowadzając chrześciaństwo, zamieniali często Słowian w niewolników. I tak powoli zaczęła się szerzyć nauka Chrystusowa w słowiańskim narodzie Łużyczan, i to nie mieczem, ale miłością, tak jak Zbawiciel i pierwsi apostołowie..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 21
" waż miał trzy głowy. Było to jakieś podobieństwo, a raczej przeczucie Trójcy świętej. Prowe był bogiem piorunów i sprawiedliwości, Radegast (rad gościom) bogiem gościnności. Słowianie tak bardzo byli gościnni, że osobnego mieli boga, który miał opiekę nad gośćmi. Wierzono,..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 22
" świątyń i świętych gajów, poświęconych bogom. Jak umieli, tak wielbili najwyższą Istność, a skoro im zabłysło światło prawdziwej wiary, wnet porzucili bogi, chętnie przyjmując chrześciaństwo. ŚŚ. Cyryl i Metody, pobożni i uczeni mężowie są nawrócicielami Słowian...."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 23
" takich zwyczajów, które Serbowie przyjęli od swych sąsiadów, należało n.p. może zabijanie się dobrowolne sędziwych starców; przynajmniej u innych Słowian tego zwyczaju nie napotykamy. Po tem krótkiem objaśnieniu przechodzimy do dalszego opowiadania. IV. Śmierć..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 24
" kiedy Łużyczanie jeden potężny lud stanowiąc, odpierali śmiało napaści niemieckie, nie tak jak dziś, kiedy siły nasze są podzielone, opowiadał ów sędziwy wojownik. Na prawo na pagórku wznosiła się pogańska świątynia, z kamieni i z drzewa zbudowana. Ściany były pokryte..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 25
" — Jestem wezwany na ucztę bogów, gdzie niebieski miód w złocistych czarach piją bogi. Spojrzyjcie na ten miecz, który dzierżę w mojej dłoni. Przed kilkudziesięciu laty pewien niemiecki naczelnik wyrządzał tym mieczem wielkie krzywdy naszemu ludowi. Ale pokonałem go i miecz ten..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 26
" na polu bitwy, niechże jeden z was, który jest najmilszym memu sercu, przebije pierś moje tym mieczem, aby tęskniący mój duch połączył się czem rychlej z duchami moich ojców. O co za rozkoszne drżenie przebiega moje ciało na wspomnienie szczęśliwości, jaka mnie czeka. Już od..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 27
" na ucztach z bogami czas spędzacie, niedługo połączą się z wami. Bojomir na te słowa zadrżał, mówiąc: — O ja nieszczęśliwy! dla czego mam ręce moje broczyć krwią niewinnego starca? Powstał także z siedzenia Dragosław, a zwracając się do starca, tak doń przemówił: —..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 28
" myśl podobna, abyśmy zabijali drogie osoby naszemu sercu. A przytem też i o tem nie należy zapomnieć, że ten zwyczaj nie panował u naszych dawnych przodków, ale dopiero później od obcych narodów to okrucieństwo do nas przeszło. Tak więc, waleczny mężu, odstąp od tej myśli,..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 29
" ciły twarz umierającego, który bełkocąc słowa wdzięczności, skonał w objęciach kapłana. Tu widzimy nikczemność kapłanów pogańskich. Kapłan Chrystusów, Wojciech, odebrawszy ranę od Bojomira, ocalił mu życie, wspomniawszy na Zbawiciela świata, a kapłan pogański zabija..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 30
" wolności, tam jak najchętniej przyjmowali chrześciaństwo bez krwi rozlewu. Otóż i Łużyczanie, poznając dobrodziejstwa religii chrześciańskiej, poczęli skłaniać do niej swe umysły, pragnąc przyjąć chrzest święty. Tylko jeszcze w dzisiejszej Brandenburgii (gdzie leży Berlin,..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 31
" Dragosława pragnął wskrzesić dawny krwawy zwyczaj, aby się dać zabić ręką krewnego. Zwłoki starca, zabitego ręką kapłana, spoczywały na zamku Dragosława. Zbliżał się dzień pogrzebu. Panował dawniej u niektórych pogańskich ludów zwyczaj, że gdy umarł jaki znakomity..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 32
" kości i popioły zmarłego. W urnie tej znajdował się zloty pierścień. Po obu stronach nieszczęśliwych ofiar, skazanych na spalenie, postępowały płaczące kobiety, zwane płacznicami, które płakały i wyrzekały nad śmiercią wojownika, a łzy zbierały w małe naczynia gliniane,..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 33
" wał się bowiem tego), a potem wzniósłszy ku niebu ręce, zawołał: — Zdrada, zdrada! Bogi nieśmiertelne spuśćcie śmierć na tych nędzników; ty Prowe, sprawiedliwy sędzio w radzie bogów, skrusz na proch tych bezbożników. Teraz przemówił Dragosław: — Posłuchajcie mnie,..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 34
" wszechmogący Boże, Stwórco świata — rzekł Wojciech, a potem wymownemi słowy zaczął przemawiać do ludu, wykazując, że tylko chrześciaństwo jest prawdziwą, do zbawienia wiodącą wiarą. Na licach jego osiadła jakaś wyższa potega, oczy błyskały nadziemskim ogniem, a słowa..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 35
" Widząc to i słysząc lud zgromadzony, a przytem wzruszony wielce kazaniem Wojciecha, zawołał głośno: — Przyjmij i nas do tego świętego zgromadzenia, miej litość nad nami, pobożny kapłanie ! Była to wspaniała i uroczysta chwila, chwila zwycięztwa chrześciaństwa nad pogaństwem...."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 36
" wianami, a lud ten nigdy nie był głuchym na słowa prawdy, i jeżeli tylko na drodze pokoju nawracano go do wiary chrześciańskiej, nigdy nie plamił swych rąk zabójstwem sług Bożych. Dowodem tego i Polacy, którzy także bez krwi rozlewu 965 r. przyjęli wiarę chrześciańską za..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 37
" VI. Bitwa. Wieczorem dnia tego siedzieli pospołu Dragosław, Bojomir i Wojciech, rozmawiając o zdarzeniach, które w dniu tym zaszły, oraz wielbiąc Boga, że im dozwolił dokonać tak pięknego dzieła. Naradzali się też nad tem, co wypada czynić, aby zaszczepić trwale..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 38
" kteru, dla tego też już od dawnego czasu zostaje pod wpływem pogańskich kapłanów, którzy w całym jego kraju wielkie mają znaczenie. Dla tego jeźli się tam udasz, będziesz wystawiony na liczne niebezpieczeństwa. I Wojciech odradzał od owego zamiaru. Rzecze na to Bojomir: — A ty..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 39
" stwo." Dał się nakłonić Bojomir, przyrzekając pozostać u ojca. Po kilku dniach przybyli pożądani kapłani chrześciańscy, a wtedy dzieło nawrócenia w krainie Dragosława szybkim postępowało krokiem. Ów zaś kapłan pogański udał się w rzeczy samej do Jasława, a zaraz kapłani..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 40
" jednej i tej samej ziemi, jednego rodu i języka, gotowali się do strasznej walki. Ale cóż miał czynić Dragosław? On tak gorąco pragnął zgody, jedności, ale darmo, trzeba się było bronić. Wprzódy jednak wysłał do Jasława posłów, wzywając go na rozmowę. Jasław chciał..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 41
" na czele najwaleczniejszych wojowników śmiało uderzył naprzód, łamiąc nieprzyjacielskie szeregi. Już był blizko głównej chorągwi, gdzie się znajdował Jasław, gdy wtem ugodziła go w głowę kamienna siekiera, tak że pociemniało mu się w oczach, krew zaczęła się lać z rany..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 42
" ocknął się z omdlenia. Naokół paliły się ognie, przy których spoczywały wojska Jasława, śpiewając pieśni wojenne i wychylając pełne puhary miodu na cześć bogów. Bojomir, słysząc znane pieśni, odzyskał do reszty przytomność, a wtedy poznał całą okropność swego..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 43
" gad, tak że Bojomir westchnął nad swą smutną dolą, zazdroszcząc towarzyszom, którzy spali snem wiecznym. Usiadł na wielkim kamieniu w pobliżu ogniska, słuchając pilnie na rozmowy żołnierzy. Rozmawiali o bitwie, a nie szczędzili obelg na wiarę chrześciańską. Nakoniec jeden z..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 44
" doszedł, a za nim zdała postępowali jego towarzysze. Wtem nagle jakaś wysoka postać się po kazała, potem zabrzmiał szczęk broni, a niedługo padł na ziemię ów żołnierz z pochodnią. Owa postać tymczasem, pochwyciwszy za pochodnię z mieczem w dłoni, krwią zbroczona, rzuciła..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 45
" VIII. Strażnicy . W Kopeniku wznosił się zamek Jasława nad rzeką Sprowiją. W pobliżu stała wieża, w której chrześciańscy jeńcy byli uwięzieni, aby ich później ofiarować bogom. Noc była a cisza zalegała wszędy, nawet las poważny, który zwykle szumiał, dziś milczał;..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 46
" czy zwyciężymy, czy też będziemy zwyciężeni, zawsze źle będzie dla nas, a kto na tem ostatecznie zyska: oto Niemcy, nasi odwieczni wrogowie; ci tylko czyhają na nasze niezgodę, aby nas ujarzmić. I zadumał się sędziwy wojak i westchnął, a oczy łzami mu zaszły. Rzecze na to drugi..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 47
" jedni stanęli przy wieży, a inni udali się w zarośla. Po chwili wrócili mężowie, a ów wojownik, który cień widział, taką, zdał sprawę z swej wyprawy. — Dziwne się u nas dzieją rzeczy. Wszedłszy w zarośla, usłyszałem plusk wody. Naciągnąłem łuk i nałożyłem strzałę,..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 48
" IX. W więzieniu. Dragosław, mając ręce i nogi związane, siedział w kącie więzienia, opierając się grzbietem o kamienną ścianę. Większą część czasu przepędzał na modlitwie, oraz na rozmyślaniu nad ostatniemi wypadkami. Niepokoiła go wielce niepewność, co..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 49
" ten promień nadziei, że syn jego żyje i jest wolnym. Rzecze po małej chwili Jasław: — I cóżby ci z tego przyszło, choćby nietylko żył twój syn Bojomir, ale i tysiące wojsk zgromadził, przecież mimo to nie wydrze cię z rąk niechybnej śmierci. — Nie pragnę niczego od świata..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 50
" plemion, nad któremi dotąd panują? Cóż to za wolność i szczęście ma spłynąć dla nas z tej nowej nauki, gdy mieczem i ogniem ją nam narzucają? To czary chyba, że mimo to wszystko trzymasz się tej nieszczęsnej nauki. — I ja tak niegdyś sądziłem — odpowiedział..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 51
" przyjął chrześciaństwo, wtedy i lud poszedłby za twoim przykładem, a przez to sprawiłbyś wiele dobrego, tak że późne jeszcze pokolenia z wdzięcznością twojeby imię wspominały. Odpowie na to Jasław: — Nie znasz mego ludu i kapłanów, którzy więcej ode mnie u ludu mają..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 52
" porzucił wiarę chrześciańską. O gdybyś ty przejrzał światłem wiary, o gdybyś się raz przekonał, że te martwe, nieżywe bożyszcza żadnej pomocy dać nie mogą. Jeden jest tylko Bóg, w niebie i na ziemi, a owe bogi są tylko wymysłem ludzkim. Tu Dragosław padł na..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 53
" żeś mi dał poznać światło prawdziwej wiary. O drogi synu, jeśli nie tu, to w niebie na zawsze się z tobą połączę. I w tem wyobraził sobie w duchu Jezusa Chrystusa, jak upadając pod ciężarem krzyża szedł na Golgotę, a przytomni śmiali się zeń, szydzili i naigrawali...."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 54
" ów wojownik rzucił mu się na szyję, rzewnie płacząc. Poznał zaraz Dragosław po głosie, że to był Bojomir. — O synu ukochany — zawołał Dragosław cisnąc go do piersi. — Ciszej ojcze, gdyż łatwo może się wszystko wydać — rzekł Bojomir. — Cóż to wszystko ma znaczyć?..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 55
" paliłem pochodnię i rozkazałem przywołać dozórcę więzienia, aby mnie zaprowadził do twego ojcze więzienia. Nie miałem w tem żadnych trudności, i jak widzisz, ojcze kochany, jestem z tobą razem. Ale nie traćmy czasu na próżnej rozmowie, bo łatwo być może, że się poznają na..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 56
" modlitw, bo nadarza mi się sposobność uwolnienia kochanego ojca. Nie pozbawiaj mnie ojcze błogosławieństwa, którego za łaską Bożą dostąpiłem. — Rozumiem teraz — rzekł Dragosław — czego pragniesz i czego się zaraz powinienem był domyślić. Ty więc chcesz zostać za mnie w..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 57
" stanę z tobą razem w więzieniu tak długo, dopóki mnie na rozkaz Jasława nie wyprowadzą. Poważna głowa Dragosława, siwym włosem pokryta, pochyliła się na piersi, a strumień obfitych łez skropił jego lica. — Ach! ja się nie mogę z tobą rozłączyć, ukochany synu! —..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 58
" zaś dziękował Bogu, że mu dał tak dobrego syna. Ale już się zbliżyła chwila rozstania. Dragosław, odprowadzony od syna, ujrzał się za progiem więzienia. Chciał się wrócić napowrót, ale już drzwi się zawarły. Mimowoli kroczył naprzód z pochodnią w ręku. Straż zdala..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 59
" XI. Bojomir. Niedaleko zamku wznosiła się wielka budowa, podobna do świątyni. Była ona przeznaczoną do chowania najdroższych przedmiotów, zdobytych na nieprzyjaciołach, a służyła też za miejsce narad, czyli wieców, bo tak się zwały narady u dawnych Słowian...."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 60
" żyna jego zasiadła. Jasław był poważnym, a widno, że przebijał się z jego twarzy głęboki smutek, który toczył jego serce. Niedługo w obszernych podwojach świątyni ukazał się kapłan naczelny. Biała, aż do stóp spadająca okrywała go szata, a na głowie miał wysoką czapkę,..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 61
" zaniedbują korzystać z naszej niezgody. Wycierpieliśmy już tyle złego od Niemców, dla tego niech się raz zbliży dzień pomsty za te rozliczne krzywdy, jakich doznaliśmy. Skończył kapłan, a całe zgromadzenie odpowiedziało głośnym okrzykiem i szczękiem broni, który się daleko..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 62
" Bojomir stąpał pewnym i śmiałym krokiem, a nawet cienia bojaźni nie było można dostrzedz na jego pięknem, męzkiem licu. Wszelką bojaźń śmierci odjęła mu ta myśl, że umiera za ojca. I dawniej, gdy był jeszcze poganinem, byłby z równą odwagą szedł na śmierć niechybną, ale..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 63
" zapytał: — Czy może zaprzeczysz memu twierdzeniu? Właśnie zabierał się Bojomir do odpowiedzi, kiedy nagle wszyscy usłyszeli głośny płacz i łkanie. Zwróciły się oczy widzów ku tej stronie, zkąd ich te narzekania dochodziły i oto ujrzeli zbliżającą się. Dobrosławę,..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 64
" — Mój najdroższy ojcze, daruj mu życie, albo dozwól niech i ja z nim razem umieram. — Jak możesz za tyra prosić — rzekł kapłan — który za pomocą złych duchów wyprowadził ojca z więzienia, a sam został na jego miejscu. Dobrosława, załamawszy dłonie, spojrzała na..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 65
" się korzą. Wszyscy w milczeniu z uwielbieniem spoglądali na dobrego syna. Teraz pokazała się widocznie wyższość chrześciaństwa nad pogaństwem. Wtem wystąpił jeszcze z tłumu ów dowódzca, którego Bojomir o ziemię powalił, potwierdzając prawdę słów jego. Uwielbienie ludu nie..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 66
" i objawcie mi waszę wolę, jakimby sposobem przebłagać was można. — Poznał Jasław, do czego zmierza mowa kapłana, tj. aby lud nań podburzyć i zamordować co rychlej Bojomira, a może i Dobrosławę. Kapłan albowiem mógłby np. powiedzieć, że tego a tego chcą bogowie, a wtenczas..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 67
" stronę, Bojomira odprowadzono do więzienia, książę zaś udał się z Dobrosławą, która więcej do umarłej, niż żywej była podobną, do zamku; kapłan zaś pełen rozpaczy, tarzał się po ziemi u stóp bożyszcza. XII. Pocieszająca wiadomość. Dragosław tymczasem,..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 68
" — Aczkolwiek jestem wysoką czcią dla ciebie przejęty — odrzekł na to pobożny kapłan — jednak jako opowiadacz słowa Bożego mam sobie za powinność zwrócić ci uwagę, że słowa twoje nie są, zgodne z naukami Jezusa Chrystusa. — Czyżbym przez to grzech popełnił — odrzekł..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 69
" które Pan nasz, Zbawiciel świata, rozpoczął. Jeżeli się zgodzisz z wolą Bożą, to cię i Bóg czasu swego cudownie pocieszy. Wierzaj słowom kapłana, twego przyjaciela, z duszy i serca cię miłującego. Dragosław powstał, uścisnął rękę Wojciecha, mówiąc: — Masz słuszność..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 70
" — Jeżeli mi przyrzeczesz darować życie, oznajmię ci wiele ważnych wiadomości o twym synie Bojomirze. — Nie męcz mnie dłużej, a powiedz wszystko czem rychlej. Zostaniesz u mnie w niewoli tak długo, dopóki się nie przekonam o prawdzie słów twoich. Przez ten czas nic ci się..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 71
" Czy rzeczywiście syn mój nie padł ofiarą, ale uszedł szczęśliwie z małżonką? — Tak jest — rzekł jeniec, to powiedziałem i powtórzę dziesięć razy, bo tak się stało, a wkrótce może przekonasz się i zkąd inąd, że prawdę mówiłem. — Jeźli tak, to bądź pewnym, że..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 72
" ujrzałem, jaka powaga panowała na jego twarzy, wtedy nabrałem otuchy. A książę w te mniej więcej przemówił słowa: Widzę, że kapłan wystąpiwszy z tak wielkiemi naprzeciw mnie oskarżeniami, chce was do tego spowodować, abyście innego sobie obrali księcia. Wiodłem was nieraz na..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 73
" gotowaniach wojennych nie pozwalają mi moje śluby. Książę rozkazał, aby odprowadzić jeńca do namiotu i zaopatrzyć go wszelkiemi potrzebami; a gdy się drużyna oddaliła, wtedy odezwał się do Wojciecha: — O wielkim, potężnym i dobrym jest Bóg, a miłosierdzie Jego nieograniczone!..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 74
" cy wojownicy. Lecz nadaremnie siliłbym się podać dokładny obraz tej radości; pióro moje jest za słabe, aby choć w części opisało to wesele, jakie panowało w obozie Dragosława. Wszyscy rozczuleni dziękowali Bogu za tak cudowną opiekę. Nie zapomniał Dragosław i o jeńcu, jakoż..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 75
" ma nic okropniejszego na ziemi, gdy bracia się mordują. Zaledwie się na niebie ukazała jutrzenka, a już w obozach gwar wielki panował. Zaświeciło wspaniałe słońce, a właśnie chrześciańskie wojsko na klęczkach zanosiło modły, błagając Boga o pomoc. Po odśpiewaniu religijnych..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 76
" i zbroje trzaskały, a gwar i huk był tak niezmierny, jak rzadko kiedy posłyszysz. Ziemia się zaczerwieniła od krwi potoków, a ciała zabitych leżały stosami. Poganie z wściekłą zaciętością jak lwy się bronili; rozpacz, nienawiść dodawawa im odwagi, z wściekłością nie do..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 77
" czekała wszystkich zdrajców swego kraju, swych braci, i tych, którzy podburzają braci na braci. Gdy to ujrzeli Dragosław i Bojomir, tak zaraz kazali się cofnąć swemu wojsku, aby zaprzestać krwawej, bratobójczej walki. Następnie wysłał Dragosław posłów z zielonemi gałęziami na..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 78
" cicho brzęcząc, unosiły się nad wodami, a z poblizkich drzew i krzewin ozwały się chórem ptaszęta, nucąc wesoło pieśń poranną na cześć Stwórcy. Ale niedługo trwał ten błogi pokój, bo razem ze wschodzącem słońcem i wiatr powstał, niebo pokryło się ciemnemi chmurami, a..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 79
" się szczęśliwie wyratuje, wówczas porzuci pogaństwo, a przyjmie wiarę chrześciańską. Jakoż zachował go Bóg szczęśliwie. — A teraz — dodał — pragnąłbym jak najprędzej przyjąć chrzest święty wraz z moim ludem. Wszyscy dziękowali Bogu w głębi serca za to nawrócenie..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 80
" ców, aż też przez nich nieomal do szczętu wytępionym został, bo mała tylko garstka ludu tego ocalała po dni nasze. Na tem się kończy nasze opowiadanie. Niech ztąd będzie nauka dla dzieci mianowicie, aby czciły, kochały i szanowały rodziców, jak ów Bojomir, który chętnie był..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 81
" bez czci, wiary i sumienia, przywłoki, przybłędy, a przeklęta gorzałka dokazała reszty. W opowiadaniu powyższem chrześcianie i poganie walczą z sobą, a jakżeż im było smutno i okropnie walczyć z sobą. A my przecież wszyscy Polacy jesteśmy chrześcianami, na jednej żyjemy ziemi,..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 82
" Krótka wiadomość o Serbach-Łużyczanach. „Daleko pozieram na prawo, bystro rzucam wzrok na lewo i daremnie oko moje szuka w Słowiańszczyźnie Słowian." Temi słowy żali się natchniony piewca czeski, Jan Kollar, w poemacie „Córa Sławy"...."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 83
" mi i Rusinami w Lublinie 1569 r. Otóż z Rusinami należałoby odnowić tę unią lubelską i rozszerzyć ją na Czechów, a z czasem i na inne ludy słowiańskie. W tym celu potrzebną jest znajomość bratnich narodów słowiańskich. Należy nam się zapoznać z ich przeszłością,..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 84
" Dunajem w dzisiejszem królestwie serbskiem i w południowych Węgrzech, oraz Słowianie w krainie zwanej Łużyce, (po niemiecku Lausitz). Dla odróżnienia od Serbów południowych zowie się zwykle Słowian łużyckich Serbami-Łużyczanami. Oni sami w narzeczu górnołużyckiem zowią się S..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 85
" chami na przestrzeni mniej więcej 750 mil kwadr. Od najdawniejszych czasów mieszkali tu Słowianie, o których tak się rozpisuje W. Bogusławski: „Lud serbsko-łużycki był zawsze charakteru łagodnego, gościnny, czemu się niemieccy misjonarze wydziwić nie mogli. Gościa częstowali jak..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 86
" jej nigdy dobrowolnie, bronił do upadłego od nieprzyjaciół, żył i umierał tam, gdzie się urodził. Ze szczegolnem zamiłowaniem poświęcali się Serbowie uprawie roli, pielęgnowaniu i hodowaniu wszystkiego, co zostaje z nią w związku. Wielkie stada koni i bydła hasały po bujnych..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 87
" łączyły się wsie w włości, w opola i żupy, czyli powiaty, których ogniskiem były grody, gdzie się wznosiły świątynie i odbywały się wiece. Urzędnik nad żupą zwał się żupanem. Z połączenia kilkunastu żup utworzyły się z czasem krainy, nad któremi był starszy żupan,..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 88
" jego zgonie wrócili do dawnej swobody. W wojnie z Ludwikiem Pobożnym odznaczył się Ludowit, zwany królem dolno-łużyckim. Około 850 r. kwitnęła rzesza Wielko morawska pod królami Moimirem, Rościsławem i Światopłukiem, która wywierała wpływ na Czechy i Łużyce. Niemcy zaciętą..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 89
" wszy z nich wojsko, ruszył na ich czele, aby pognębić Słowian. Kiedy zdobył główny gród plemienia Głomaczów, zwany Grona, kazał złupić miasto, męzką ludność w pień wyciąć, a dzieci i kobiety zabrać w niewolę. Tak burząc gród po grodzie, w pień wszystko wycinając,..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 90
" krwawo nietylko w dziejach Serbów - Łużyczan, ale i w naszej przeszłości. Dzieło Henryka prowadził dalej syn jego Otto, zwany Wielkim, który panował od r. 937 do 977. Za jego to panowania występuje na widownię margrabia Gero, jeden z największych wrogów Słowiańszczyzny, jakich..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 91
" I stało się, jako rzekł. Z rankiem tłumem męży Zatętniał, zawrzał podwórzec zamkowy — I były pieśni, uczta i męzkie gry oręży; A mrokiem po skończonej braterskiej biesiadzie, Trzydziestu Słowian — gości święte głowy Krwawem gardłem sąsiedzkiej złorzeczyły zdradzie...."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 92
" Nikczemny Tugumir udał, że uciekł od Niemców, a wezwawszy swego synowca, niby w tym celu, żeby wystąpić do walki, zamordował go zdradziecko. Oh! jakżeż się wzdryga serce na wieść o tych podłościach, wołających o pomstę do Boga. Gdy ostatni wódz słowiański poległ przez..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 93
" Poznawszy, że misyonarze niemieccy nie umieli po słowiańsku, założył w Magdeburgu klasztor. w którym zakonnicy uczyli się po serbsku, a nawet sam się uczył, aby mówić tym językiem. Jeszcze wówczas tak nie prześladowano języków słowiańskich, jak w późniejszych czasach,..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 94
" byli Polacy szli jego śladami, nigdyby nie byli upadli — co więcej, myśl Bolesława W. zdolna jest, aby nas dźwignąć z upadku. Niespożytą zasługą wielkiego naszego króla jest jego dążność i polityka słowiańska. Pragnął on utworzyć z Polski, Czech, Rusi i z połabskiej..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 95
" słupy w Ossie, gdyż wyjęli je dopiero Krzyżacy około 1240 roku. Dotąd niedaleko Grudziądza istnieje wioska Słup — żywa i wymowna pamiątka po Bolesławie Wielkim. Henryk II, cesarz niemiecki, nie chciał zezwolić, aby Bolesław panował nad połabskimi Słowianami, dla tego kilka..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 96
" Serbske dobyća. Serbja so do Němcow hotowahu, Słowčka pak němscy šće njemozachu. Swoje sej koniki sedłowachu, Swoje sej wothrohi připinachu. Swoje sej mječiki připasachu, Do pola runeho zjezdźowachu. Preni kroć na wójnu wućahnychu, Wulke tam dobyće wudobychu. Hdyž be..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 97
" Koniki swoje posiodłali, Ostrogi sobie przypinali. Ostre swe miecze przywiesili, W szerokie pole wyruszyli. Pierwszy kroć z wrogiem bój stoczyli, Wielkich korzyści zeń dobyli. Gdy się król książę o tem dowie, Wszystkich walecznych przed się zowie. Wszystkich on chętnie..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 98
" cku. Mogło to być tylko za Bolesława Wielkiego, gdyż wtedy mało kto z Łużyczan mówił po niemiecku. Oprócz tej pieśni pozostała jeszcze inna pamiątka po naszym Bolesławie w Łużycach. Oto w zamku budyszyńskim znajduje się ogromny kamień, który powszechnie zowią kamieniem..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 99
" wa na tronie wśród zastępu zbrojnych rycerzy. Co rok w wilią Bożego Narodzenia budzi się wojsko, potrząsa mieczami i pyta się wodza: czy już nadszedł czas do wystąpienia na ziemię. Król woła ogromnym głosem, że nie, a rycerze znów zasypiają. Kiedy przecież niewola najwięcej..."
Bojomir, czyli zaprowadzenie chrześcijaństwa w ?użycach : powieść dla ludu polskiego i doroślejszej młodzieży cz. 1 - strona 100
" niezgoda sprawiła, że prawie wszystkie plemiona słowiańskie nad Łabą wyginęły, a Czesi zmuszeni byli uznać zwierzchnictwo niemieckich cesarzy. Po Bolesławie Wielkim wstąpił na tron polski syn jego Mieczysław II, który z początku dzielnie bronił Łużyc przeciw cesarzowi..."