Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 1
" Adam Krechowiecki   BOHDAN ZALESKI O SOBIE I WSPÓŁCZESNYCH   ( Na podstawie korespondencyj )   Odczyt wygłoszony dnia 27. lutego 1901 w Krakowie w auli uniwereyteckiej na dochód Towarzystwa oświaty ludowej. Lwów Z drukarni Wł...."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 2
" Adam Krechowiecki   BOHDAN ZALESKI O SOBIE I WSPÓŁCZESNYCH   ( Na podstawie korespondencyj )   Odczyt wygłoszony dnia 27. lutego 1901 w Krakowie w auli uniwereyteckiej na dochód Towarzystwa oświaty ludowej. Lwów Z drukarni Wł...."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 3
" I.   Jeżeli do zrozumienia ducha utworów poety, potrzeba poznania jego kraju rodzinnego, odetchnięcia tera powietrzem, jakiem on żył, — to o ileż bardziej do takiego zrozumienia służą jego własne listy, jego notatki, pisane dorywczo, pod wrażeniem chwili, jego poufne..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 4
" który lat wiele w miłości synowskiej poświęcił na to, aby zebrać rozproszone po świecie listy ojca i oddać je Ojczyźnie, do której należą, — bo każde w nich słowo i myśl każda drgają wielką ku niej miłością, tchną nieprzemożoną do niej tęsknotą. — Gdy wydawnictwo..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 5
" Norwid — i wielu, wielu innych, większych i mniejszych, takich, którzy już podówczas działali i byli znani i takich, którzy dopiero pierwsze stawiali kroki. O każdym z nich jest w tej korespondencyi wzmianka, jest sąd, są uwagi. A wszystko to na tle bardzo nieraz bolesnych, ale i..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 6
" wieszczego ducha. Przekonywa się przytem, że talent jego jest całkiem historyczny, szczerosłowiański i do rozwoju potrzebuje ogromnego zapasu wiadomości. Pisał on wówczas powieść historyczną, której bohaterem miał być Kosiński; pracę tę jednak odłożył, chcąc się przedtem..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 7
" Zajęcie jednak nauczycielskie nie musiało zbyt dogadzać poecie, bo życie swoje nazywa "antypeotyckiem" i mieni się być szczęśliwym, gdy może wykraść jaką godzinę dla marzeń milszych i wynioślejszych — Stefan Witwicki, który nad przyjaciółmi swymi rozciągał rodzaj moralnej..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 8
" oprócz cnoty narodowej, zwanej lenistwem, odznacza się także najzupełniejszą obojętnością na pociski krytyczne, ale cały ton tego listu zaprzecza tym zapewnieniom. Zdarzyło się bowiem, że w roku 1827, jadąc na Szląsk, przebywszy piaski Piotrkowskie i Sieradzkie lasy, stanął..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 9
" długo swój byt, prawa, obyczaje, pieśni, swoich bohaterów i dziejopisów, — których przeto Hajdamakami zwać nie można!... I chociaż chwali się raz jeszcze swoją obojętnością, to wszakże czuje obowiązek obrony tej ziemi, na której urodził się i którą ukochał, — i..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 10
" dziecięciem, potem romansowym i fantastycznym młodzieńcem i teraz — mając już lat 27 — mimo doświadczenia i tylu pogrzebanych nadziei, pozostaje zawsze jednakowym. Szamocącemu się w prochu, poezya sokolich skrzydeł użycza, "jak czarnoksięskie pryzma na pochmurne, nagie i bezcelne..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 11
" W tem badaniu powodów ówczesnego usposobienia poety, nie można pominąć i nieszczęśliwej miłości. — Kochał się podówczas Bohdan, tak namiętnie, że byłby — jak wyznaje — skończył może samobójstwem, gdyby nie wiara i nie mądrość, która mu szepnęła: "porzuć..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 12
" i uczucia poczynają promienieć; po nad sobą. widzi poeta jasne, błękitne niebo Ukrainy, pod sobą zielone, szumiące jej stepy i upaja się wirem tych najrozkoszniejszych i najsmutniejszych obrazów. Nawet w błękitnym świecie fantazyi nie było mu nigdy tak błogo, jak po otrzymaniu..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 13
" czem literackim", — pocieszył rozgrymaszonego poetę, a ten podziękował za pocieszenie, siadł i w noc grudniową 1828 r. przepisał z brulionu "Rusałki". Odsyłając je Odyńcowi, powierza tę pracę swoją szczególniejszej opiece Witwickiego, prosząc go, aby napisał do "Rusałek"..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 14
" niec". Jest jednak przekonany i gotów jak Anglik pójść w zakład, że dziesięć balad Odyńca mniej będą narodowe, niż dziesięć jego wierszy. Przypomina Witwickiemu, jak on Odyńcowi radził, aby nie szedł w zawody z Mickiewiczem. "Ja — dodaje — bez dumy powiedzieć mogę, że..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 15
" brak mu też planów do przyszłych większych poematów. W początkach 1829 r. zabiera się do pisania utworu, w którym działać mają wielki Konaszewicz, sławny Daniłowicz i sturczony Bohdan Chmielnicki, przytem wiele innych jeszcze historycznych osób, a między niemi trzy ładne siostry..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 16
" Ale tytuł dany owej notatce: "Fata Morgana", okazał się właściwym. Do wykonania tych rojeń nigdy nie przyszło i dramat nie został napisany. Wracając wszakże do czasów pierwszych, przedrewolucyjnych, przedewszystkiem zwrócić wypada uwagę na rys charakterystyczny, że właśnie w..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 17
" swoich, Mickiewicz umieścił jako Przedmowę, rozprawę "O krytykach i recenzentach warszawskich". Wzmianka w niej o Bohdanie, niezmiernie pochwalna, bo stawiająca go w szeregu z Burnsem, Herderem, Goethem, W. Scottem, pochlebiła mu niezmiernie, ale treść i ton musiały przerazić; nazywa..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 18
" Mickiewicza widocznie się wzmagają. "Sonety" odczytuje kilkakrotnie, widzi w nich najjaśniej "wzniosłe, jego własne pojęcie miłości, które mu niegdyś "Dziady" natchnęło". Lecz przedewszystkiem zachwyca się "Kryniskimi", które za jedyne w literaturze europejskiej uważa; podziwia..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 19
" syć zastanowił się nad tą różnicą". W tymże roku, w kwietniu, Zaleski pisząc do Lelewela, powiada, że nie może nasycić się Wallenrodem, nazywa go znowu "arcydziełem" i wyraża ciekawość, jakie o nim mają zdanie Koźmian i Osiński. W miesiąc później z niepokojem zapytuje..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 20
" samym jak Odyniec, i — trudno to dzisiaj wymówić — Słowacki! Natomiast krytyczne sądy Witwickiego mają zawsze u Bohdana ogromne znaczenie. Artykuł jego o Reputacyi autorów za ich życia, bardzo mu się podobał; twierdzi, że określa on z wielką prawdą i dowcipem charakter poezyi..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 21
" Na tem wyczerpałem poniekąd w zakreślonym kierunku, materyał zawarty w "Korespondencyi" od r. 1825 do 1830 to jest w epoce przedrewolucyjnej. W połączeniu z tem, co już ogłoszone było, co pisali o młodych latach Bohdana, Nehring, Tretiak, p. N. w Przeglądzie Polskim z r. 1887 p...."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 22
" do Ukrainy, są marzenia o stepach i kurhanach, ale to tęsknota i marzenia człowieka, który mógłby jeszcze na tę Ukrainę wrócić, który wie, że chociaż pożegnał nie wczora, ale jutro może jeszcze obaczyć ukochane swe stepy. — Wiemy skądinąd, że właśnie w tej epoce Bohdan,..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 23
" II. Szereg listów Bohdana już porewolucyjnych, na emigracyi pisanych, rozpoczyna się w zbiorze naszym od r. 1832 i ciągnie się nieprzerwanie aż do lat ostatnich. — Tu muszę postępować większymi jeszcze krokami, aby przebiegając tę długą drogę, choć mimochodem wskazać to, co..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 24
" wynikającymi błędami i upadkami, ale też z tym niezwykłym, czasem nie do pojęcia wysokim, nastrojem ducha. Do tej spłoszonej i rozproszonej gromady wygnańców woła najprzód Bogdan Jański, ów "łowca dusz dla Chrystusa", rozpłomieniony na wskroś duchem Bożym, — woła do nich:..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 25
" wszystkie wierzenia i nadzieje, wszystkie zawody i błędy i cała nędza, ale zarazem wielka, niepojęta prawie dziś dla nas moc i nastrój ducha. Urodzony w pierwszych latach XIX. stulecia, kędyś opodal brzegów jeziora Świtezi, wcześnie po ojcu sierota, wychowywany zrazu w klasztorze..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 26
" ko prosty żołnierz zaciąga się do czwartego pułku, prosząc tylko o to, aby był postawiony na pierwszą linię bojową. Prośbę z podziwem uwzględnia generał Pawłowski i Celiński zdaje się być bliski celu. Lecz pierwszego dnia, na mustrze, rzuca się na niego pies i kąsa w ramię...."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 27
" 1833 r. do Paryża. Tam zrazu nic się nie zmienia Otaczają go ludzie źli i złe wpływy; niewiara rozplenia się w duszy a nałóg karciarski pociąga w przepaść. Dopiero w roku następnym zbliża się Celiński do znanego sobie jeszcze z Warszawy Zaleskiego i zawiera przyjaźń z Jańskim,..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 28
" dalej, przyjmowany przez rodaków rozmaicie, często z niechęcią, zawsze z niedowierzaniem. Nie rozumiano tej jego pielgrzymki, dziwiono się. jego żarliwym modlitwom, ciągłym spowiedziom i komuniom. Pytano: co zacz jest? czyim jest wysłańcem ? On zaś odpowiadał: "Przychodzę od waszych..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 29
" gromadnie odprowadzili za miasto i obdarowali tułacza, prosząc o błogosławieństwo. — W Montpellier znajduje Celiński troskliwą opiekę w dr. Hipolicie Terleckim, a jakby wywdzięczając mu się za to, umacnia chwiejnego w wierze i poddaje mu myśl zostania księdzem. Wkrótce jednak..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 30
" Rozbiera serce, aby szło w wyrazy, Umarza życie, aby szło w obrazy, Wielbi naturę, a zbija z jej drogi; Mówiąc o Bogu, błogosławi bogi, Woła "Wolności!" — Zna sztylet mirtowy, Zadaje rany, ale tylko słowy.... Dziś tem straszniejszy, że światło zwodnicze W najponętniejsze..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 31
" stwo to musiało być rzeczywiście uderzającem, gdyż i w innym liście do Jana Koźmiana, także z roku 1850, zaznacza Bohdan, że przysłano mu z Rzymu kilka arkuszy mistyczno-fantastycznego poematu, jakoby pióra Celińskiego, lecz on waha się z oddaniem tego poematu do druku, a waha się..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 32
" sam na sam wieczory. "Kochamy się — woła — jak rodzeni bracia.... Drogi, nieoszacowany nasz Adam! Jak świat wielki, cudowny poeta i człowiek!" Przygotowywało się się wówczas wydanie 4 tomu edycyi paryskiej Poezyj Mickiewicza, przygotowywało się się w wielkiej tajemnicy, do której..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 33
" miątek" i tworzy pieśni, które — zwierza się Nabielakowi — jak wody strumienia, w miarę swego łożyska, płytkie, to głębokie, mętne to jasne, odbijają, atoli coś z blasku i barwy nieba i okolic, przez które płyną i dźwigczą (1). W owych to rozmowach, sam na sam prowadzonych..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 34
" 1832 r., marzy, aby uciec z Adamem do Szwajcaryi, a gdy to nie przyszło do skutku, wynosi się do Sèvres i tam wśród ciszy ściga "nierozwiewne widma" z lat młodszych. — W tymże czasie dochodzi go wieść, że Stefan Garczyński bardzo chory. Przeczuwa, że Garczyński umrze, i w swej..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 35
" Odtąd zbratał się Garczyński z Mickiewiczem tak ściśle, iż stał się do niego podobnym jak brat do brata, jak uczeń do nauczyciela; nie był jednak prostym naśladowcą, owym "pstrym drapieżcą" jak Odyniec, Witwicki, — chociaż — dodaje Bohdan — pozostanie na zawsze..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 36
" za "Tadeusza" pieniądze i że jest "goły". — Żali się też, że trudno z nim się spotkać. — A zgadnijcie, dlaczego? — piszę do Kajsiewicza. — Oto wstyd, zgroza! Żeni się! — Bohdan nie rad jest z tego związku. Celina Szymanowska, powiada, ma być wprawdzie młoda, piękna i..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 37
" mimowolnie z stawienie z "Panem Tadeuszem" wprawdzie tylko co do objętości. Poemat jego miał być obszerniejszy. I jeszcze raz przychodzi mu na myśl podobne zestawienie, w liście do Karola Wodzińskiego, w którym pisze, że skoro poemat ukończy, pospieszy do Paryża, aby drukować go w 4..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 38
" w tym okresie życia. Wśród serdecznych smutków, które go opanowały, w zawieszeniu owej "Dumy Złotej", którą główną pracą, nazywa, tworzy w jesieni 1836 "Przygrawkę do Nowej Poezyi" — "Ducha od Stepu". Miała to być uwertura do wielkiej opery, suma jej dźwięków, jakby mapa..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 39
" ten, zupełnie już wtedy skończony i niewątpliwie piękny, który wydany w owym czasie, byłby silne wywarł wrażenie, nie został jednak wówczas wydrukowany i dopiero w "Dziełach Pośmiertnych" pomieszczenie znalazł, — to w znacznej części przypisać należy wstrętowi Bohdana do..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 40
" dumki a szumki z polowania przynosi" (1). Dla współczesnych jednak pisarzy jest on prawie zawsze pełen wyrozumiałości a nawet zachwytu. I nie tylko unosi, się nad Malczewskiego "Maryą", nie tylko powiada, że poemat ten "to prawdziwy, zwierciedlący się obraz jego duszy, serca i..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 41
" łował i pieśń i piewcę (1). I "Trzy Wieszczby" podobały mu się bardzo; czyni wprawdzie pewne zastrzeżenia krytyczne, zarzuca reminisceneye z Malczewskiego i Goszczyńskiego, ale chwali styl świeży, śliczny i łatwy, dykcyę rozmaitą, i prostą. "To mąż — powiada o Siemieńskim..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 42
" rakteryzuje on siebie i swój stosunek względem przyjaciół. Ma on na sobie podwójną skórę — poety i ukraińca, więc jest żywym, fantastycznym, dziwacznym i często bierze na kieł, jak brat koń tabunowy. Kocha przyjaciół swoich po swojemu, płomiennie, bo przyjaźń jest u niego..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 43
" buchem powstania, przyjaciele nawet bez pożegnania się rozstali (1). Ale po śmierci Grabowskiego, gdy jeden ze wspólnych przyjaciół i kolegów humańskich wydał w Galicyi wspomnienie o jego życiu i pismach, (2) czyta je z rozrzewnieniem, nazywa Pamiętnikiem przyjacielskim, uznaniem..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 44
" rodzaj podziału poetów na cztery kategorye, czyli stopnie potęgi ducha: Duch poety przysposobiony jest od początku ku widzeniu i wiedzeniu rzeczy Bożych. Bóg spełnia cud, zdejmuje niejako łuskę z jego oczu i daje mu widzieć w przestrzeni, co ma uiścić się w czasie. Ale teraz..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 45
" Mając także stopniowanie na uwadze, zrozumiemy dlaczego sąd Bohdana o Słowackim był tak bardzo surowy. On go mienił tylko mistrzem formy, — sztukmistrzem, który "puszy się jak indyk, lecz ani śpiewać, ani latać nie umie. " W poezyach jego widzi naśladownictwo; "wszystko cudze i..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 46
" tomie Korespondencyi — nie wiem, dlaczego pod rokiem 1844, — zdaje mi się pochodzić z późniejszych czasów; może napisana była pod wrażeniem wieści o śmierci Juliusza, tchnie bowiem niezwykłą łagodnością i odbija tonem od wszystkiego, co kiedykolwiek Bohdan wyrzekł o..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 47
" o nieprawowierność, a osoba poety razi go "pańskością". Wszakże w dzienniczku swym pod datą 27 lutego 1859, wyczytawszy w Le Constitutionnel wiadomość o śmierci Krasińskiego, zapisuje to z rozczuleniem w duszy i modli się. "Był to genialny człowiek — dodaje — dobry Polak..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 48
" rokiem (1). Pod wpływem poojczystej tęsknoty, wyglądał cudu, skłonny był w cud uwierzyć, choćby narzędziem jego był Towiański; chwytał w lot wieści z Rzymu o nawróceniu się Ratisbonna i mnichu ojcu Bernardzie, który podobnie jak Towiański wieścił wielkie i nagłe przemiany..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 49
" tychryst? Cudu! cudu! cudu! abym poznał, uszanował Prawdę !" (1). Opiekunka sierót wysłuchała modlitwy. Bohdan nie odstąpił Prawdy i czcił ją do końca. Z Endoume jedzie do Civita Vecchia i do Rzymu, a 23 maja 1843 r. (nie w 1842 jak dotąd mniemano) jest już w Smyrnie, jako pielgrzym..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 50
" za nim, a wydaje mu się jak przelotna kurzawa i wrzawa, co osiadła na drodze wiośnianych ongi wyścigów.... Nie zazdrościł też nigdy tryumfów współzawodnikom, co go prześcignęli, owszem przyklaskiwał im z całego serca, w uczuciu chluby narodowej. (1) I nie dowierzał zbytnio..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 51
" rych pędzą, młodsze pokolenia, módlmy się jeno o błogosławieństwo Boże dla nich, o błogosławieństwo na lepszą dolę i na skuteczniejszą służbę św. Kościołowi i Ojczyźnie.... Tyle już naszego, bracie, na ziemi!... Smutno kończy się wiek XIX, nie tak zgoła, jak..."

Bohdan Zaleski o sobie i współczesnych : (na podstawie korespondencyi) - strona 52
" który tak kochał, od tej ziemi, która w garść ściśnięta "krwią ciecze i łzami płacze", — należy mu się od nas wszystkich nie tylko podziw, lecz wielka miłość i ogromna cześć. W lutym 1901. "