Bogurodzica : pierwszy polski hymn narodowy - strona 1
" Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego Książeczki Staropolskie Nr 1 BOGURODZICA   Pierwszy polski hymn narodowy wydał i objaśnił Jan Łoś   Profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego Lublin Nakładem Księgarni M. Arct i S-ka (Sp. z ogr. odp. w..."

Bogurodzica : pierwszy polski hymn narodowy - strona 2
" Odbito czcionkami drukarni "Ursus" A. Paszkowskl i S-ka w Lublinie, ulica Miła 3. Telefon 100 "

Bogurodzica : pierwszy polski hymn narodowy - strona 3
" UWAGI WSTĘPNE Pieśń nabożna, znana pod nazwą Bogurodzica, nie przedstawia jednolitej całości, lecz się składa z różnych części, które w różnych czasach powstały. Najstarożytniejsze są dwie pierwsze zwrotki, dochowane w późnych odpisach, datujących się najwcześniej z w...."

Bogurodzica : pierwszy polski hymn narodowy - strona 4
" sady trójdzielności zwrotki*), nie pozwalają nam odnieść początków naszej pieśni dalej w przeszłość, jak tylko najwyżej do końca w. XIII. Tak więc i językowe i wersyfikacyjne cechy są zgodne przy określaniu czasu, w którym mogły powstać dwie pierwsze zwrotki, stanowiące..."

Bogurodzica : pierwszy polski hymn narodowy - strona 5
" czternastej, a więc nowych zwrotek 12. Zostały one tu wpisane zapewne w pierwszej połowie w. XV (rękopis ma datę r. 1408, ale ta data do pieśni się nie odnosi). Nadto późniejszych tekstów, napisanych w drugiej połowie lub w końcu w. XV oraz w w. XVI mamy jeszcze 8, które nie..."

Bogurodzica : pierwszy polski hymn narodowy - strona 6
" TEKST   I. [PIEŚŃ BOGURODZICA]. 1. Bogv rodzicza dzewicza bogem slawena maria Vtwego syna gospodzina matko swolena maria Sziszczi nam spwczi nam kyrieleyson 2. Twego dzela krzcziczela boszicze Vslisz głosi naplen misli czlowecze Slisz modlitwø yøsz nosimi A dacz raczi gegosz..."

Bogurodzica : pierwszy polski hymn narodowy - strona 7
" 11. Werzisz wtho czlowecze iz iezucristh prawi czirpal zanasz rani swa swanthø crew przelał zanasz crzesczyani 12. Odwszy ogrzeyszne sam bog peczø yma dyablw yø odthima gdzetho sam krolwye xobyø przyma 13. Maria dzewicze p[ro]smy sinka thwego krola nebyeszkego haza nasz hwchowa..."

Bogurodzica : pierwszy polski hymn narodowy - strona 8
" 13f. Matko Klaro S. u boga za vzieta pros za nami gospodna paniei mariei sina (tamże) 13g. Vssithki S. pani prosczie S. Anni bi za nami prosiła panni mariei sina. (tamże) 13h. Wszysczy szwyaczy przosczye nam grzesnim spomosczie bysmy svamy bydlily vyecznye boga chwaliły (rp...."

Bogurodzica : pierwszy polski hymn narodowy - strona 9
" OBJAŚNIENIA   I. PIEŚŃ BOGURODZICA.   W dzisiejszej transkrypcji po poprawieniu oczywistych błędów rękopisu pierwszą zwrotkę czytamy: 1. Bogu rodzica, dziewica, Bogiem sławiena Maryja! U twego syna, gospodzina, matko zwolena Maryja, Zyszczy nam, spuści nam...."

Bogurodzica : pierwszy polski hymn narodowy - strona 10
" z chrześcijaństwem. Po czesku brzmiał on bohorodice, co odpowiada wyrazowi starocerkiewno - słowiańskiemu bogorodica, a ten znowu jest tłumaczeniem greckiego δεoτóxoς ; sto. sł. bogorodica najwcześniej występuje w rękopisie Supraślskim z w. XI, czeski wyraz bohorodice..."

Bogurodzica : pierwszy polski hymn narodowy - strona 11
" a Deo celebrata, a w końcu dzisiejszemu sposobowi mówienia: przez Boga sławiona. W pieśni zamiast sławiona czytamy: sławiena, co niektórym dało powód do twierdzenia, że mamy tutaj, jak również w formie z następnego wiersza: zwolena wpływ języka czeskiego. Jednakże dość często..."

Bogurodzica : pierwszy polski hymn narodowy - strona 12
" Cyzjojanusz pocz. XV wieku (por. Łoś. Początki piśmiennictwa polskiego str. 468) i w nazwach miejscowości np. dzisiejsza nazwa wsi Swiętomarz brzmiała w w. XV Święta Marzą. Dzisiejsze ludowe Maryja zastąpiło miejsce dawnej Marzy pod wpływem kościelno-łacińskiego wymawiania tego..."

Bogurodzica : pierwszy polski hymn narodowy - strona 13
" w pierwszej zwrotce: zyszczy, spuści, w drugiej zaś' już nowe formy: usłysz, słysz obok raczy (zam. racz). Spuści, błędnie zapisane w rękopisie, ma najprawdopodobniej to samo znaczenie, co dzisiejsze spuść (z góry na dół), ześlij. Dlatego o znaczeniu wyrazów zyszczy, spuści..."

Bogurodzica : pierwszy polski hymn narodowy - strona 14
" Wypowiadano jeszcze jedno przypuszczenie, że poszukiwany przez nas przedmiot bliższy do czasowników: zyszczy, spuści ukrywa się w kiryjelejzon. Ale po pierwsza, ten sam wyraz powtarza się jako przyśpiew na końcu zwrotki drugiej i nie stoi w żadnym z nią związku składniowym, a po..."

Bogurodzica : pierwszy polski hymn narodowy - strona 15
" Dziela jest bardzo dawną formą przyimka dla i w żadnym innym zabytku staropolskim się nie powtarza; formę tę starożytną znamy z innych języków słowiańskich, a przedewszystkiem ze starocerkiewno-słowiańskiego, gdzie ma takie samo znaczenie, jak i w naszej pieśni: "dla" "ze względu..."

Bogurodzica : pierwszy polski hymn narodowy - strona 16
" modlitwę, którą (przed ciebie) zanosimy, a racz dać (to), o co (cię) prosimy". Dalej następuje wyłuszczenie próśb: na świecie t. j. tutaj na ziemi; zbożny w języku staropolskim znaczyło "obfity w zboże" t. j. w bogactwo zasobów żywności: "racz nam dać na ziemi pobyt przy..."

Bogurodzica : pierwszy polski hymn narodowy - strona 17
" 6. Adamie, ty boży kmieciu, Ty siedzisz u Boga w wiecu Domieściż twe dzieci, gdzie królują angieli. W pieśni poprzedniej Bogurodzica znaleźliśmy obie składające ją zwrotki podobne przez system ich budowy: obie są trójdzielne i w obu pierwsze dwie części (w tym razie dwa..."

Bogurodzica : pierwszy polski hymn narodowy - strona 18
" ma inny typ wersyfikacyjny, podobny do typu, użytego w pieśni pasyjnej; ponieważ zaś we wszystkich rękopisach prócz rękopisu krakowskiego II zwrotka ta występuje przed ostatnią zwrotką: Amen, amen, amen, a w rękopisie sandomierskim też poza obrębem zwrotek, które możnaby zaliczyć..."

Bogurodzica : pierwszy polski hymn narodowy - strona 19
" Pod względem językowym pieśń ta na ogół jest łatwiejsza do objaśnienia niż właściwa pieśń Bogurodzica, ale i tutaj trafiają się miejsca niezupełnie jasne. Nas dla forma nowsza, bo już nie nas dzieła, ale jeszcze nie dla nas, a więc wskazuje ona na wiek nie XIII, lecz może na..."

Bogurodzica : pierwszy polski hymn narodowy - strona 20
" go skował t. j. skuł, spętał, uczynił nieszkodliwym. Pkielny od stp. pkieł (= "piekło") r. męskiego; imię to odmieniało się tak: pkieł, piekła, piekłu i t. d. Śmierć podjął może być rozumiane dwojako: albo że Chrystus podległ śmierci, umarł na krzyżu, jako odkupiciel..."

Bogurodzica : pierwszy polski hymn narodowy - strona 21
" ważnia do takiej interpretacji całej tej zwrotki: "Adam zaiste cierpiał trudy, (i) dopóty pokornie znosił je bezowocnie, dopóki sam Bóg nie zmartwychwstał". Cirpieć jest forma dawniejsza; wymiana -ir- na- er -dokonywała się w ciągu XIV i XV w.; śmierć też z dawniejszego śmirć...."

Bogurodzica : pierwszy polski hymn narodowy - strona 22
" przestawki zam. wsze, dość często w rękopisach średniowiecznych. Siły z łac. potestates, dominationes, co oznacza archaniołów i aniołów. W zwrotce 8-ej i 9-ej orzeczenia stoją w czasie przeszłym. Nie mając podstawy do związania tej zwrotki 8-ej bezpośrednio ze zwrotką 5-ą (p...."

Bogurodzica : pierwszy polski hymn narodowy - strona 23
" Że zwrotka 10-a jest początkową pieśni pasyjnej, na to mamy dwa dowody: 1) od niej zaczyna się szereg zwrotek, zbudowanych na pewnej osobnej zasadzie wersyfikacyjnej, a w utworach średniowiecznych prawie zawsze typ zwrotek jest utrzymany w możliwej czystości na początku, i coraz gorzej..."

Bogurodzica : pierwszy polski hymn narodowy - strona 24
" 12. O duszy o grzeszne sam Bog pieczą ima, Djabłu ją otjima, Gdzie to sam króluje, k sob[ie] ją przy[i]ma. Powtórzenie przyimka przy rzeczowniku i jego przydawce (o duszy o grzeszne) jest dość często używane w języku staropolskim; o grzeszne: formy dopełniacza, celownika i..."

Bogurodzica : pierwszy polski hymn narodowy - strona 25
" żuje się dopiero w rp. krakowskim III z pierwszej połowy w. XVI. Prośmy: w wyrazie tym użyto paleograficznego skrócenia, które oznacza zgłoskę pro; forma rozkaźnika tutaj razi, gdyż autor zwraca się nie do ludzi, ale do Matki Boskiej, naturalniejby więc było, gdyby napisał:..."

Bogurodzica : pierwszy polski hymn narodowy - strona 26
" 13a. O, święty Wo[j]ciesze! u Bogaś w uciesze; Proś za nas Gospodna, Panny Mar[yj]ej syna Wojciesze — dawna forma wołacza; u Bogaś w uciesze dorobione dla rymu, i znaczy: "przebywasz w radości u Boga". Gospodna jest to ta dawna forma dopełniacza od gospodzin, o której mówiliśmy..."

Bogurodzica : pierwszy polski hymn narodowy - strona 27
" 13g. Wszystki święte panny, proście świętej Anny, By za nami prosiła Panny Maryjej syna. Wszystki prawidłowa końcówka zaimkowej deklinacji (="wszystkie") tak samo były formy: ty, ony, owy (nogi, głowy) i t. p. Dzisiejsze formy: te, one, owe są analogiczne do złożonej deklinacji..."

Bogurodzica : pierwszy polski hymn narodowy - strona 28
" sława Warneńczyka, którego może wymieniano w pieśni jako króla polskiego i węgierskiego, zamknięto zaś ją wspomnieniem o matce jego, królowej Zofji, przy czem oczywiście musiało być powiedziane: przezeń nam ucieszną; możnaby tę zwrotkę odtworzyć tak: Maryja dziewice, prosi..."

Bogurodzica : pierwszy polski hymn narodowy - strona 29
" ZAKOŃCZENIE. Nazwaliśmy w tytule Bogurodzicę pierwszym polskim hymnem narodowym; czy mieliśmy do tego prawo? Jest to najdawniejsza pieśń religijna polska, ale nie każda pieśń jest hymnem, a tem bardziej narodowym. Jednak Bogurodzica ma szczególne dla nas znaczenie właściwie pod..."

Bogurodzica : pierwszy polski hymn narodowy - strona 30
" pod względem historyczno-muzycznym" Kraków 1907 str. 42 — 43. Dodajemy, że istnieje też piękne wydanie dwu pierwszych zwrotek Bogurodzicy z melodją rozłożoną na głosy chóru: "Bogurodzica, starożytna pieśń polska na chór mieszany z towarzyszeniem organów. Zharmonizował..."