Ogrody zimowe

Kongresowemu zachowany nienaruszenie stan przedlistopadowy, że Europa nie pozwoli na widowni polskiej naruszyć litery traktatów wiedeńskich, a pojmiemy właściwy charakter owego upadku, który nie wyszedł z tych i owych ludzi, ale który jak miasma zaraźliwe ludzi roku 1831 ogarnął a ogarnąwszy ubezwładnił. Gdyby im było dano przewidzieć przyszłość mikołajowską Polski pod rządami Paszkiewicza z zagładą wszelkich znamion narodowych, z cytadelli, kopalniami Nerczyńskiemi, katorgą, koniisyami śledczemi, konfiskatami polskiego mienia, Sybirem, szubienicami Zawiszy i Wołłowicza, jesteśmy przekonani, że czy to butny Krukowiecki, czy miękki Prądzyński, czy sędziwy Czartoryski, czy młody Zamoyski byliby woleli rozbić głowę w rozpaczliwej walce, aniżeli pod wpływem zwątpienia, korzystając z rozprzężenia, dążyć rozmaitemi drogami do przystani pacyfikacyjnej, w której zamiast ocalenia, mieli znaleźć zgubę. Jedyna też to ich wobec sądu historyi i potomości skuteczna, bo prawdziwa a jeźli nic uniewinniająca, to tłumacząca politycznie i psychologicznie obrona. Błędem tymczasem ich samych, niezręcznością ich rzeczników było i jest. że bronią się, że. bronią ich ze stanowiska, które obronnem nie jest. Zamiast wśród samychże wypadków bawić się w butny a obłudny ku bałamuceniu opinii patryotyzm: kląć się bądź to jak