Bitwa racławicka - strona 1
" Teofil Lenartowicz BITWA RACŁAWICKA Jenerale! Gdzie ten czas pełen najświetniejszych nadziei, kie- dyśmy razem, na jednym wózku, pośrodkiem upojonego radością ludu, na Krakowski Rynek zajeżdżali. — Orły polskie — chorągwie narodowe, wszystkie znaki..."

Bitwa racławicka - strona 2
" Pamiętasz, mówił Rotmistrz do żołnierza. (Wspomnienie z 1809 r.) Pamiętają Racławice Kasze kosy i kłonice, I pod Lipskiem w kłusy Biegały Krakusy. (Krakowiak sprzed 1830 r.) Snopek i kosa, nie herby, korony Wyszyte były... (Piosnka z 1831 r.) Lasy nasze, ciemne..."

Bitwa racławicka - strona 3
" Brzoza biała Rozczesała Warkocz zapleciony. Co wiatr ruszy, Liść poprószy, W ciemny bór poleci, A ojczyzna z cicha wzdycha: «Gdzie wy, moje dzieci?...» Gaju, gaju, W naszym kraju, Gałązeczko drobna! Czy już nasza polska wiara Na nic niesposobna? Czy już tyle naszej..."

Bitwa racławicka - strona 4
" A ty sobie śpij, nieboże, Bo miesiąc rogaty Wszedł jak kosa Na niebiosa I obiela chaty. Błogo zasnąć w polskim lesie, Na obfitym wrzosie, Bo po lesie Głos się niesie, Leci wskroś po rosie. I na zorzy Sen się złoży, A cudny, uroczy, Że chcesz prawie Śnić na..."

Bitwa racławicka - strona 5
" Pług zaorał ludzkie kości, A serca nie może... Cud prawdziwy, Wstają dziwy, Podnoszą się z ziemi, I to słońce Racławickie Świeci się nad niemi. Jak przed laty jasno, krasno, W polu uroczyście, Wyrastają dawne czasy Jak wiosenne liście. Młoda wiosna Niesie..."

Bitwa racławicka - strona 6
" Ruski, pruski, austryjacki I nasz polski biały?... Jak się biły nad obłokiem, Widział naród wszelki, Jaka była bójka sroga I jaki krzyk wielki. I za mało, Bo nie trwało Jak do trzech pacierzy, Z czarnych orłów orzeł biały Nawyrywał pierzy. Tłukł, przewracał..."

Bitwa racławicka - strona 7
" Coś go dręczy jakby zmora Z rana do wieczora; O północy budzi ludzi, Do wstawania pora!... Przez trzy lata nic nie prawił, Barciami się bawił, Teraz barcie pozostawił, A kosę oprawił. Gdy młódź pląsa, Dziad potrząsa Głową siwowłosą, I Niemiaszy Wzrokiem straszy,..."

Bitwa racławicka - strona 8
" Z taką rzeczą po wsi chodzą Kumy niespokojne. I tak dzień po dniu przemija, Słońce się wybija; A czy ujrzy oko czyje, Jak się kraj wybije? Może też to wszystko baśnie, Ludzkie mowy próżne, Złote baśnie dziecię plecie, Jak to kwiecie różne... Oj! nie wszystko próżne..."

Bitwa racławicka - strona 9
" Ptak szczebiota, Zorza złota Pobudziła ptaki, A Kościuszko budzi ludzi, Krakowskie wieśniaki. I było tam ludu wiele Przed Panną Maryją: Trąby grają, serca tają, Straże w bębny biją; A pośrodkiem Z licem słodkiem, Jak chłopek pośledni, Polak dzielny, Wódz..."

Bitwa racławicka - strona 10
" I zadzwonił na Wawelu Stary Zygmunt z wieży; Niewstrzymany, rozmachany Głos po kraju bieży. Rosa rosi, Wiatr roznosi Radość niepojętą, Dzwon potężny, Lud przysiężny, W Polsce wielkie święto. Bodajże was, bodaj, bodaj, Węglarze! węglarze! Za to z wami..."

Bitwa racławicka - strona 11
" Kowal kuje, Nie żartuje, Kują kowalęta. Szyna szczęka, Gnie się, pęka, Kowale się pocą; Go rozpalą, Ciągną, walą, Młotami łomocą: Łupu cupu, raz po razie, Pot zalewa oczy, To młot grzmotnie po żelazie, To iskra odskoczy. Przez dzień cały biją młoty,..."

Bitwa racławicka - strona 12
" Wejrzał na wsze strony, Zmrużył oko I szeroko Rozwarł dziób czerwony. Gardło wygiął z całej siły I począł kołatać, Aż się wzięli wszyscy ludzie I bociany zlatać. Maszeruje polskie wojsko Prosto od wiatraku, Czerwienią się chłopskie czapki, Jakby nasiał maku...."

Bitwa racławicka - strona 13
" Chłopi grzmocą Dniem i nocą, Bo już nie ma rady. Nikt nie zgadnie, co przypadnie, Siła ludu padnie; Czyja kosa nie tknie prosa, Co mu wschodzi ładnie. Nikt kalectwa nie nagrodzi Ni wieku niedoli, Tylkoć że to za ojczyznę I rana nie boli; I to szczudło nie zacięży, I..."

Bitwa racławicka - strona 14
" Pokłoniła się do ziemi Przed starszymi, wdowa, Chciała gadać, rozpowiadać, Zabrakło jej słowa; Jedno tylko wymówiła, Rzęsną łzą zalana: «Lat szesnaście chłopiec skończy Na świętego Jana». Do Racławic ciągną nasi Po cztery, po cztery, Madaliński z hułanami,..."

Bitwa racławicka - strona 15
" Jak łza dziecka Pieśń nieświecka Pod Twoją obronę... Idą, idą prostą drogą, Chorągiewki warczą, Rwą się konie Ku tej strome, Wstrzymać ich nie starczą. Przypatrzże się, chłopię małe, Tej polskiej konnicy, Byś wiedziało, Jak to śmiało Patrzą..."

Bitwa racławicka - strona 16
" Do Racławic ciągną nasi Po cztery, po cztery, Madaliński z hułanami, Potem kosyniery. Przyciągnęli przed kościółek, Aż ksiądz stoi w progu. «Mili bracia, rzekł Kościuszko, Pokłońmy się Bogu». Jakby wicher nagły powiał Pośrodkiem dąbrowy, Schylili się..."

Bitwa racławicka - strona 17
" Oczy wciąż powleka; Kto się żali, Choć z najdalej Dopatrzy człowieka. A kto aby raz przez życie Wzrok Maryi spotka, Już mu bieda Czuć się nie da, Każda łza mu słodka. Przed obrazem sam najpierwszy Naczelnik przyklęknie I pokłoni się do ziemi, Ręce złoży pięknie...."

Bitwa racławicka - strona 18
" Znam ja twoją polską duszę, Naturę krakowską, Zanim ona była polską, Pierwej była Boską. Nosiłam cię na tym ręku, Nimeś się urodził; Nosiłam cię, wodziłam cię, Żebyś swoich wodził. Nie na próżno ci dawano Niedolę tak rano; Nie na darmo między swymi Psami ze..."

Bitwa racławicka - strona 19
" Jak Polakom przeznaczono, Tak się musi zrobię. Kto uwierzy, kto wydzierży, Ten pewno nie zginie; Jeśli w własnej krwi utonie, To w niebie wypłynie. Murowany kościół stoi, Wrota modrzewiowe, Nasz Dobrodziej do narodu Powiedział przemowę. Co powiedział, to powiedział, To już..."

Bitwa racławicka - strona 20
" Maszeruje opłotkami Polskie wojsko nasze. Maszeruje, nie żartuje: Kraj jak malowany, Idą nasi, w trąbki grają, Biją w tarabany. Opłotkami, szeregami, Konnica, piechota; Małe dzieci zadziwione Patrzały zza płota, Powłaziły na gałęzie, W te zielone gąszcze, I na..."

Bitwa racławicka - strona 21
" Trza mi człeka nie z daleka, A z tej samej wioski, By prowadził a nie zdradził Ten naród krakowski». Więc się skłonił przed Kościuszką Wójt, gospodarz setny, Spod kościoła sprowadzony Staruszek stuletny. Ten, choć oczy dawno stradał W okropnym pożarze, Gdzie co leży,..."

Bitwa racławicka - strona 22
" A Kościuszko z wdzięcznym śmiechem: «Serdeczny ojczulu, Gdybyć można garścią pereł Ująć Polsce bólu... Lecz że kraju nie wykupić Gdy go wróg przywłaszczy, Jak jagnięcia nie wyprosić Z głodnej wilczej paszczy, Więc już szczerze, jak żołnierze, Przy pomocy nieba,..."

Bitwa racławicka - strona 23
" Na te smutne oczy białe, Wyszła łza gorąca... Dwu ramiony podniesiony Jakby skrzydły dwiema, Zda się białym orłem polskim, Co dziś mocy nie ma. I przygarniał pożółkłymi Dłońmi wietrzyk polny, I brzęk szabli narodowej, I głos pieśni wolnej... Madaliński i..."

Bitwa racławicka - strona 24
" Idzie, idzie po powietrzu, Ziemi nie dotyka... A mnie dajcie ucałować Ręce Naczelnika...» I odwiedli na bok dziada, Dziatwa na koń siada; Mgła w dolinach się rozrzedza, Opada, opada. A spode mgły   rozpędzonej Jakby skrzydłem ptaszym, Kraj szeroko się wynurza Siwym..."

Bitwa racławicka - strona 25
" Lecz nad nami, Polakami, Boża Rodzicielka. Nasz Tadeusz dobył szabli, Za nim wszyscy wodze, I żołnierza het do krzyża. Szykują po drodze. A gdy wojsko ustawiali W szyku należytym, Konik siwy niecierpliwy Ziemię rwał kopytem. I wysunął się Kościuszko Na przodek szeregu,..."

Bitwa racławicka - strona 26
" Kochać Polskę nie połową, Ale całą duszą. Czyście dobrze zrozumieli, Dobrze wysłuchali?» «Zrozumielim, Naczelniku, Trzeba bić Moskali!... Jezus, Maria, hasło nasze, Jezus, Maria!» — wrzasną; A na rżysku od kos błysku Zrobiło się jasno. Kiedy naszym powiadają, Jak..."

Bitwa racławicka - strona 27
" «A toć nie co, jeno woły Ciągną środkiem drogi, Ba przez prochy Widać trochy Pokręcone rogi». Gdy tak ludzi Wzrok nie łudzi, Kościuszko przypada: «Walić mi tam w tę gromadę, Co się pod nas skrada!» Więc piechury jak się złożą, Jak oka przymrużą, Jak nie..."

Bitwa racławicka - strona 28
" Porządkuje, rozkazuje: «Trzymajcie się, dzieci; Żeby my to jeno sami, Toby mniejsza o to, Lecz cóż będzie z Polakami, Z ojczyzną sierotą?...» Więc się nasi wyciągają, Go zginie, to zginie; A armaty wciąż im grają Jak bas na marynie. Madaliński z hułanami Coraz to..."

Bitwa racławicka - strona 29
" Jak Moskala my nie zdusim, To Moskal nas zdusi. Popatrzył się nasz Kościuszko Na mgliste niebiosy, Zaplótł palce kłopotliwie W swoje długie włosy. Sztandarowym rzucił słowem, By chorągwi strzegli, A gdy jeden z rąk wypuszcza, Drudzy wraz podbiegli. Bracia śmielej, niech..."

Bitwa racławicka - strona 30
" To raz kosę na ramieniu, To ją w ręku trzymał, To wywijał nią jak piórkiem Pisarz po papierze, To jak stary się zamyślał, Gdy na rozum bierze; Więc gdy ujrzał Naczelnika, Że samowtór spieszy, Ucieszył się, jak się dziecko Matce nie ucieszy, I zaśmiał się całą..."

Bitwa racławicka - strona 31
" «No cóż, wiara Krakowiacy, Jakże wam się widzi? Czy się Polak dziś powstydzi?» «Zaś się tam powstydzi! Jeszcze takie, Naczelniku, Prawo nie nastało, Żeby się to polskie wojsko Moskiewskiego bało. Niech docina, nie nowina, Krakusowi z kosą!...» «A toć prawda — nie..."

Bitwa racławicka - strona 32
" A gdy Bartosz czapkę w górę Wyrzucił nad głowy, Że już teraz za ojczyznę Polski lud gotowy... Jak nie hukną kobzy, dudy, Skrzypka jak nie utnie, Jak się nasi Krakowiacy Nie puszczą okrutnie, Od radości aż zadrżała Ziemia poorana, A wciąż pieśń się odzywała:..."

Bitwa racławicka - strona 33
" Jeszcze z dala raz ostatni Przez góry, parowy Rozbija się wdzięczna nuta Pieśni narodowej, Jeszcze — jeszcze raz wystawa Na skraju pobrzeża, Stach Świstacki, Krakus gracki, Jak Mariacka wieża. I ostatni raz powtarza Rola mgłą zawiana: «Danaż moja, dana, dana, Ojczyzno..."

Bitwa racławicka - strona 34
" Komu Pan Bóg błogosławi, Temu się i wiedzie. Idzie sobie Stach Świstacki, A Głowacki jedzie. Jedzie, jedzie na armacie, Na smoku mosiężnym, Czapką wiewa, a lud śpiewa Głosem tak potężnym, Jak na wiosnę się przewala Fala rozdąsana: «Danaż moja, dana, dana, Ojczyzno..."

Bitwa racławicka - strona 35
" Oj! było tam pracy, było, Ale już nic nie ma. Ot tak, ojcze, się robiło: Ramiony obiema. I nic nam się nie zdarzyło, Wszystkie kości zdrowe, Tylko że się osmaliło Pawie piórko nowe». Więc Kościuszko po kolei Ze Stachem, Bartoszem Rad by się był chętnie dzielił I..."

Bitwa racławicka - strona 36
" Na trzy chłopy wykopali Mogiłę głęboką, Na trzy chłopy wysypali Mogiłę wysoką. I kosarze, gospodarze, Na kosach oparci, Zapłakali swoich braci; Bo też tego warci. Oj, miłują nasi ludzie, Chociaż tacy twardzi, A już tego sam Bóg kocha, Kto kocha najbardziej. I..."

Bitwa racławicka - strona 37
" Jakby jakie matki oko, Tyle łez ma w sobie, To i dobrze Polakowi W takim leżeć grobie...» Mgły powstają "nad wieczorem, Mokra pada rosa... «W górę, w górę Naczelnika!» Poszedł krzyk w niebiosa. I ponieśli go jak piórko, Jak ptaszynę polną; Jak z miłości, to z..."

Bitwa racławicka - strona 38
" Obudził się stary żołnierz, Spogląda i słucha. Ani słychu, ani dychu W dalekiej dąbrowie, A tu jeszcze: «danaż, dana» Szumi w starej głowie. Omamienież to prawdziwe, Czary oczywiste! Kołyszą się, krzyżują się Dęby gałęziste. Oj, nie żadne omamienie, Nie żadne to..."