Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 1
" siągnienie tych Resultatow uważa trudnym i oddalonym. Rolnik w praktycznym rozbiorze rad sobie dawanych, zmuszonym iest często porównywać Radzców i Obrońców swoich do młodzieńca, który odziedziczywszy znaczny maiątek przybywa do iego pełen buyney imaginacyi upięknienia onego,..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 2
" zawaliło sklepienie, tu grozi zapadnieniem, i niezgrabnemi arkadami wspieranem być musi, widzi, że się w swoich zawiodł zamiarach, poniosł straty, nieucieszył się tyle ze skutków, ile się bawił pięknością wyobrażeń, znudził się w swoich zakładach, albo ie opuścił, albo na..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 3
" mioslo ma sobie właściwsi naukę, że iey nabycie i ćwiczenie się w oney iest pierwszym gruntem iego oświecenia i doskonałości, ustronne zaś powołaniu iego wiadomoście, iako posiłkowe i przydatkowe ozdoby uważane być maią. Nauka zatym zastosowana do stanu, do sposobu życia, w..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 4
" biiaiących się do iego pokoiów promieniach. Ztąd wypływa, że oświecenie ludu wieyskiego zależy od nauki zastosowaney do stanu i położenia iego, nauki, któraby w prawidłach swoich tłomaczyła i wyiaśniała cel, szlachetność, i korzyście stanu, co go żywi, i byt iego stanowi, a..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 5
" nie trzyma okrętów, w uprawie zatem roli wszystkie iey zamykaią się dostatki. Nieznayduię nigdzie szladów, aby Prawodawstwo Polskie rolnictwo Kraiu w politycznym widoku uważało, i srzodki ku podniesieniu onego przed się brało. Wysila się ziemia nad możność swoią płodami, rolnik..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 6
" stosowana, budownictwo wieyskie szczególniey z dzikiego kamienia, ogrodnictwo, chmielniki, Mechanika wieyska, udobrzenie gatunków trzod i owczarniów, osuszenia błot i bagnow, uprawa roli, teorya siły roboczey były przedmiotem tey szkoły, w którey Nauka z doświadczeniem łącznie..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 7
" nowała. Wędrujący Węgrzyny dwa razy w rok wsie nawiedzają, czyszczą trzody, puszczaią krew bydlętom, iako prezerwatywę, i znaczne z Kraiu wynoszą pieniądze. Pierwsze podobno w przedmiocie rolnictwa zawiązało się w Polszcze Towarzystwo powaga Rządu upoważnione, pod przewodnictwem..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 8
" danym oczekiwaniu, aby wyszły na świat, inne które się okazywać zaczęły, niektóre roku iednego, wszystkie dwóch lat nieprzeżyty. Prawdą iest, że do tak któtkiego onych trwania przyłożyły się nieszczęsne, woyny okolicznoście, dodać ieszcze można i te przyczyny, że w kraiu..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 9
" ki ściagaiących się przez toż Towarzystwo za użyteczne, i naśladowania godne uznaie się, w raz się przez Druk ogłasza, a ogłoszenie takowe rozsyła się po wszystkich Guberniach Imperij w tey Exemplarzy wielości, aby w każdym Powiecie kilkanaście z onych po między celuiących i..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 10
" dość szczodrym w ofiarowaniu wszelkich pomoców które do udoskonalenia onego wpływać mogą. Te zaś pomoce leżą na zaprowadzeniu szkoł rolniczych, i przystosowaniu innych do celu użyteczności W rolnictwie. Żeby zaś czyste i iasne o nauce rolniczey dać wyobrażenie, dzielę ią..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 11
" siła, zręczność i obięcie działań wzaiemnie się wiążą i wspieraią. Proste na niwach lemieszem wyprowadzać linie, równo odległe na łąkach kosą zacinać łuki, harmoniczny i nie mylny kilka cepów razem w snop biących takt zachować, drzewo ściąć, obrobić, i z iego chatę..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 12
" śle tak ciągłego, tak wytrwałego potrzebuie w nim ćwiczenia się i z niemowlęctwa zahartowania, przerywać ie narzutem idealnego szczęścia i korzyściów, iakie umieiętność czytania i pisania w postępach doskonałości przydać zdoła, nie tylko w skutkach swoich mało użytecznym..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 13
" ciężarem piora i pługu, bezzyskownie zasmakuie w pierwszem, stęskni i znienawidzi drugie. Nieznaiąc tego porównania, trzymałby się z upodobaniem oycowskiego lemiesza. Strzedz się zatem należy, aby wyobraźnią doskonałości rolnik z toru do rzeczywistey pomyślności prowadzącego..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 14
" mistrzow, a tak po dziesięcioletniey blisko nauce i ciągłem cwiczeniu się w iednem rzemiosle przyimuie się i ogłasza się Mistrzem; tym czasem rzadka noga, któraby z nagniotkow i odciskow nieugodzonym trzewikiem zdziałanych niecierpiała, iak rzadcy są doskonali w tem rzemiośle..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 15
" rzemiośle uważanym iaki cel udoskonalenia onego okazać można z nauki czytania i pisania? Co rolnik czytać bedzie? gdzież są w kraiu naszym księgi stosowne do oświecenia go w iego rzemiośle? Książka do nabożeństwa składać będzie całą   iego Bibliothekę; zaiste,..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 16
" Mali więc zostać pracowity włościanin Polski w dzisieyszym swoim stanie? nie zaiste. Potrzebny mu iest nauka iego rękodzielni, potrzebne mu są. ułatwiaiące i polepszaiące onę srzodki i pomoce; potrzebnemu iest szkoła praktyczna rolniczey uprawy; ieśli dla niedostatku zdatnych..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 17
" wsze udobrzone rolnictwa narzędzia; niech się w tey szkole Elementarney utrzymuie po kilku stadnikow dla uszlachetnienia rodzaiu koni, bydła rogatego, swin i owiec; niech się tara małe z gliny, ziemi, surowki buduią lepianki i domy, niech się sadzą, żywe płoły, wywodzą z dzikiego..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 18
" niech porównania z onych wynikaiące będą mu okazane, niechay w tey szkole znayduie rolnik naukę i przykład tego wszystkiego, co ulepszać i użyźniać iego Gospodarstwo może. W ówczas przy tey praktyczney rolnictwa szkole osadowiony rostropny Bakałarz przeznaczony do dawania nauki..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 19
" im familią bogaty, zostawiwszy silnieyszych i mocnieyszych uprawie roli, słabszych w sile, lub w obięciu żywszych poszle do nauki. Przykładem i dowodem lego iest wolny rolnik Źmuydzki, w każdey rodzinie iest ieden, który czytać i pisać umie, i ten pospolicie sprzedażą, płodow..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 20
" obrębie znayduię się lasy, stawy, młyny, cegielnie, kopalnie torfu, błota, bagna, które kalkuluią zyski rolnictwa na przerobie pierwszych ziemi płodow przez browary, gorzelnie, wypasy bydła, które w obrotach spieniężania produktow daley, niż pobliższe targi zachodzą, należę do..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 21
" łem, i których światłem mnie oświecać przedsiębrałem; łatwe do wyrachowania straty, leniwy udobrzenia uprawy postęp, piętko przekonały, że nauczyciel i uczeń nawiasem po gospodarce bląkaia się, same tylko podania, że tak było, tak się udaie, tych dni i świąt w pewnych..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 22
" ło przez straty przechodzić, szukać, śledzić przyczyn, za co skutki nieodpowiadałyłożonem staraniom: okazały się czasem chybne stosunki pomiarow, wag i miar kraiowych, do zagranicznych; czasem zła wiara kupcow zagranicznych w sprzedaży zawodnych nasion, barzo często psoty..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 23
" pliwe w przedsięwziętym zamiarze postępowania osadowiły w końcu niektore zaprowadzenia w uprawie rolniczey na pewnym pomyślnych skutkow stopiniu; zaczęły nawet zastanawiać sęsiadaiących; klęski woyny przerwały bieg o nych, a za nad to wcześnie zawięzuiące się obrywaiąc owoce,..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 24
" nia poprawą i ulepszeniem onego li się azalii nieprzeszli kolei strat różnych w swych próbach i zawiedzeniach domowych; iak mało znaleźli w okazanym i udowodnionym udobrzeniu naśladowców; pierwsze i drugie iest widocznym skutkiem, że nie ma wkraiu rolnictwu właściwey szkoły i nauki...."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 25
" wać nie mogąc, poszli w namięstniki folwarkow a póżniey w Ekonomy. Zaletą tych bywa, że są zaleceniom posłuszni, w zamiarach szkodzenia Właścicielowi skromni i ograniczaiący się, ieśli niepoprawiaią, nie psuią przynaymniey Gospodarki, iaką znalezli, idą ubitem torem, i ieszcze..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 26
" nia częściey iest szkodliwą, niźli użyteczną: bez nauki w zawodzie powołania można się błąkać, ale nie można ku udoskonalenia postępować; chcąc więc podnieść rolnictwo kraiowe, życzyć należy, aby w każdym Departamencie przy szkołach wydziałowych była ustanowioną..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 27
" się. Tam wszystko się to znaydować powinno, co w szkole pierwszey klafsy machinalnie się okazuie i znayduie, ale w iey powinne bydź wyiaśniane przyczyny na skutki działaiące: okazywane porównania strat i zyskow: nadto powinny być w tem folwarku acz w małey skali browar, gorzelnia,..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 28
" zumy i nauki znayduią, i z iey wybieraią upodobane sobie materyały; wszystkie ich zatem docieczenia, odkrycia i udoskonalenia z naywiększą użytecznością do rolnictwa zastosowane być mogą. Niebrakło dotąd Polszcze tylko punktu czyli stanowiska, któreby do działań praktycznych..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 29
" dały, a postępuiące zaiemi w zapomnieniu rolnictwo, co raz większego swoiego zniszczenia i uniżenia doświadczało. Tem nieszczęśliwszem było ostatnie Króla Polskiego Stanisława Augusta panowanie, im obszernieysze i szlachetnieysze były zamiary iego dla dobra powszechnego...."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 30
" Narodowey, że w prowadzaiąc systemmat Administracyi Dóbr Stołowych pierwszy okazał potrzebę nauki do rolnictwa zastosowaney; że rozszerzaiąc między narodem opinią uszlachetniaiącą, ludzkość, trafnie doszedł, że łącznie z Narodem całym włościanina Polskiego godnym Króla,..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 31
" żom zaymuiącym się przedmiotami w wielkim, w ogólnym ich względzie, drobne szczegóły wyśliznąć się mogą z pamięci , te ia upuszczone drobiazgi podeymuię , i odważam się pod rozwagę ich poddać. Towarzystwo Królewsko - Gospodarczo - rolnicze obeznane z ninieyszym..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 32
" bu oszczędność w opale i pracy człowieka wykaże się; Folwark, ten okazywać I doświadczać powinien rozmaitości przemian uprawy, które w stosunku do klimatu nayużyteczniey zaprowadzanemi być mogą w celu użyżnienia i nadania wartości trzeciey części ziemi w dzisieyszym uprawy..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 33
" czycieli zdatnych do klassy drugiey nauki rolniczey. Wszystkie dostrzeżenia i odkrycia tak zagraniczne iak kraiowe z nayskrupulatnieyszą dokładnością w tey szkole praktyczney maią być doświadczane, nim do naśladowania publiczności zostaną podane; mniey szkody poniesie rolnik..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 34
" nadgrody zaszczytne bądź przez Towarzystwo przyznane, bądź za iego przedstawieniem od Panuiącego Monarchy zyskane. Imperium Rossyiskie i w tera względzie i rodzaiu zachęcenia i zaszczycania rolnictwu poświęcaiących się chwalebny wskazuie przykład, w Ustawach orderu Swiętego Równo -..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 35
" ności Imperyi, albo praw onego w iakieykolwiek bądź części widocznie się przykładał; Wyimuią się z pod dobrodzieystwa tego, biorący odkupy wódek , Liweranci, podradczykowie i im podobni , ci bowiem bądź naddaią. na rzecz skarbu, bądź z cen swoich dla Skarbu..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 36
" Nie przeczę, że srzodki tem pismem, wskazujące się do polepszenia rolnictwa i stanu rolników są kosztowne, nie tak uspieszne, iak mogą być żądane, ale pewnem i prostem torem prowadzące do tego powszechnie życzonego resultatum, szczęśliwość i bogactwo kraiu, pomyślny byt rolnika...."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 37
" Córy, a ieśli można tu przystosować ulubionego Polskiey Muzie wierszopisa, Pomimo wszystkie płci naszey zalety. My rządzim światem, a nami Kobiety. — Łatwo wnieść, co z podobnego wpływu płci żeńskiey na lud wieyski do brego mu rokować można. Nałog ten lenistwa bierze..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 38
" skiego nie iest wyłączony; czuie onego silnieyszą potrzebę w miarę prac i trudów swoich. Mieyscem zbierowem towarzystwa są Karczmy powszechnie przez Narod Żydowski utrzymywane. Jeśli w zasadach moralnych przyiętem iest zaprawdę: pokaź mi Towarzysza, powiem kto iesteś;..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 39
" sza posiadłościow obszerność stanowczego w dobrocie uprawy nie dzieła wpływu. Że iednak niektórzy Cabinetowi Ekonomiści przyiąwszy zagranicznych kilku Pisarzy zasady wmówić usiłuią, ze samo tylko rozdrobnienie maiątków, i podzielenie wielkich mass na małe cząstki rolnictwo w..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 40
" ków, i pod niektóremi względami zyskiwać przewagę. Kraie te wielkiemi napełnione są miastami, zagęszczone pomiędzy iemi położone miasteczka, w zakłady rozmaitych rękodzielni zamożnych obfituiące, składaią łancuch nieprzerwany potrzebuiących nabycia płodów ziemnych; handel..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 41
" ogólnego bogactwa, żadney mogą nieczynić różnicy, rozdrobnieniem wszak że swoim kray upiękniaią., i więcey indiwidualnie osób iednego stanu i klassy, robią bogatemi; pod tem widokiem systemma małych posiadłościów w owych kraiach może być uważane, iako użyteczne onym. Daymy..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 42
" nem zasiane; * Gdzież są tego świętnego kraiu miasta i miasteczka? żaledwie Imiona onych utrzymać się mogły, te, które się ieszcze pierwszorzędnemi mianuią są to miasta rolnicze, i z uprawy roli nędzne swoie ciągnące wyżywienie, te co miasteczkami się zowią, mogąż być..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 43
" ga budowa statków spławnych? ile kapitału awansować musi zbiorem płodów do napełnienia tych statków, ile onego w zapasie mieć musi na koszta podróży, cełł opłatę, nim do sprzedaży towaru przystąpi? przydać do tego należy risico spławów; azalii drobne posiadłoście mogą..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 44
" mu nie wzięto, czego nieoddał, trwoniło się mu w domu, stratną nawet ceną pozbyć się płodow swoich nie mogł. Nie masz boleści nad boleść rolnika, który wywiozł na targ płody znoiem swoim uzyskane, od własnych wygod oszczędzone; który szuka wybytu onych acz naytańszą ceną,..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 45
" wymagaią kapitałów, niźli ie rozdrobnione posiadłoście dostarczyć mogą; proiekt rozdrobnionych posiadłościow potępia ziemię na nieurodzayność i martwość, zdaie się, że chce wyrwać silnieyszemu rolnikowi ostatni zysk z przemysłu iego w przerobie mieyscowym płodów ziemnych,..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 46
" równie z okazanych skutków przyzwoitem iest dochodzić i wyśledzać przyczyny, które ie wyprowadziły. W rozbiorze przedmiotu o przemyśle rolnika Polskiego wykazanie skutkow uprzedzi Wyszukanie ich przyczyn. — Ościennego włościanina Rofsyiskie-go i włościanina czyli rolnika Polskiego..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 47
" że   i przy naylepszych prawach przestępstwa się trafiają, a cała praw tęgość niebywa zdolną przeszkodzić złemu; ) Panowie Rofsyiscy powszechnie są zaięci tą szczęśliwą dla rodzaiu ludzkiego ambicya, aby włościanin iego był maiętnieyszem od innych; przepych i..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 48
" czby, zaprowadzony w kraiu decirnalny rachunek ułatwia mu wszelkie liczbowe działania na iego paciorkowey tabliczce, na którey piętko i z całą pewnością nietylko milliony obliczać trafi, ale stosunki waloru monet iednych do drugich z łatwością, wyprowadza. Jak Rofsyiski, tak i Polski..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 49
" by mogły; całość, dobroć, i ochronienie od szkody takowych magazynów należy do starszych wsi, którzy są odpowiednemi onych stróżami, w zdarzeniach udowodnionego mieszkańców nieszczęścia otwierają się one, i służą na ich, wsparcie. Włościanin Rofsyiski w ogóle iest..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 50
" na, iest w Rofsyi iedną z nayszczęśliwszych istot na ziemi. Z natury kraiowego poboru, który się w Imperium Rofsyiskim z dusz tylko włościańskich pobiera, Szlachcic osobistego nie znosi podatku; Szlachcic okoliczny za czasów Polskich niepodawał ofiary dziesiątego grosza, nic przeto i..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 51
" ścianom równy, całey potrzebował skrzętności, aby kilkaset złotych uzgromadził na posag dla córek, aby na przeprowadzenie synów przez kilka klafs szkolnych mógł wystarczyć. Dzisiay ci, których klęski woyny bliźey dosięgły biednieysi są od wielu włościan, którzy w liberanych..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 52
" potrzebney paszy, naymuie w ówczas w odlegleyszych mieyscach pastwiska i łąki na wypas bydła, mnogość i dobroć trzody składa grunt Gospodarki, i mafsę maiętku włościan Rofsyiskich. Mieszkania ich wygodnie i z potrzebną, obszernością postawione bywaią czasem z cegły murowane,..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 53
" iako włościan swoich; wchodzi w towarzystwa i spółkę z innemi, albo sam na siebie zakłada rękodzielnie, ma własnością, po miastach pyszne domy, ma wolność targów do odkupow, dzierżaw, podradow we wszelkich Rządowych magistraturach, a na pewność dotrzymania kontraktu, składa w..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 54
" dane dzisiay do poprawy rolnictwa i bytu rolnika warunki; iest wolnym, ziemię własnością posiadaiącym czytać i pisać umieiącym; schodność zatem między rolnikami tych państw ościennych nie tylko iest podobna, i w stosunkach swoich zbliżona, ale się przeważa na zysk rolnika..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 55
" drugich. Jakież przyczyny dziełać mogą te odrębne, i wcale sobie przeciwne odmiany? Wyśledzeniu i odkryciu onych często wieyskie rnoie poświęcałem godziny, a po rozbiorze tych wszystkich, które się uwagom i porównaniom moim. nasuwać mogły, dwie iako stanowczy wpływ maiące do..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 56
" może wmiarę swoiego żądania, ale wszelkie są mu usunione zręcznoście i kuszenia do nawiedzania szynków, do pieszczenia się z czarką, a ztąd do rozpiiania się. Kiedy Izraelici po pierwszy kroć przystąpili do Tronu Iwana Wasilewitza Cara Rofsyiskiego z proźbę uzyskania dozwolenia..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 57
" Państwo Rofsyiskie w pierwiastkach swoich nie miało iak dwa stany, Boiarow czyli Panow, włościan czyli chłopow. Piotr Wielki, i po nim ciągle w Rofsyi panuiący Monarchowie, wszelkiemi łask i zaszczytow powabami, hoynych nadgrod udziałem sprowadzali i zgromadzali z obcych kraiow, co..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 58
" wie, bo on się zawsze poddanem Panu znał i mienił siebie, ale owszem zdatnoście ich łechtały przyiemnie chełpliwość Panow z tytułu, że do ich należą. Zdatnieysi i razem w obięciach swoich śmielsi i pewnieysi, robić zaczęli plany użycia talentow swoich w mafsach obszernieyszych,..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 59
" bycia onych, oswoiły ią z użytecznością handlu. Włościanin Rofsyiski nieznayduiąc w kraiu swoim przeszkodnych ani współubiegaiących się obcych z pewną bezpieczeństwa i zysku swoiego rachubą iął się handlu, Rząd opiekował się onem, Panowie zachęcali go i wspierali. W tem..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 60
" ciągowych. Kupiec włościanin Rofsyiski od brzegow Wołgi za brzegi Sekwany i Ligriery aż ku brzegom Tybru wiedzie Telegi swoie w iedną stronę, gdy drugie wyprawia na granice Chińskie, i kraie Perskie zwiedza. Trudnoby wierzyć tak dalekiemu, tak rozciągłemu lądowemu handlowi, gdybyśmy..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 61
" Włościanin Rofsyiski iest poddanem, rzadki, co czytać i pisać umie, iest przecież iednem z naybogatszych włościan w Europie, bo stan poddaństwa nie krępuie przemysłu iego, bo przemysł iego nie znayduiąc obcych współubiegaiących, się na drodze, zapewnia nakładom i przemysłowi..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 62
" żne, ani dobrodzieystwa wolności, ani dary oświecenia, i samey nawet nauki do stanu zastosowaney zawiedzenia, niebędą dość silne ustalić Polskiego wieyskiego rodu szczęście, dopóki ten przemysłem obcego ziemi swoiey Narodu zostawać będzie uiarzmiony. Rzeczywistość tey prawdy..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 63
" obyczaiów iednokształtność, różność i odrębność na wzajem całą moc i siłę praw stanowi i zachowuie, a ten sforny bieg praw z obyczaiami ustawy Religiyne wiążą, krępuią, i nierozerwanie spaiaią. Zdaie mi się, że wielu uczonych ludzi i prawodawców Polskich przyięło i..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 64
" którzy dla tego że Żydzi prawom Moyżesza zostali się wiernemi, nowemi coraz taxami i opłatami onych obciążali, samo nawet ich i pożywienie za to, iż wedle przepisów religiynych, bardzo zgodnych z utrzymaniem i zachowaniem zdrowia ludzkiego, uspasabia się, opłatą od onego..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 65
" a nayciernistsze z nieugiętą cierpliwością przechodząc ścieszki, coraz się spieszniey ku swoim ukrytym i niewidomym zbliża zamiarom, nabieram przekonania, które mi daie powód uważać Żydów w Polszcze nie pod samem tylko względem oddzielnego od chrześcian religiynego wyznania, ale..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 66
" skiey osiąść i ostać się ziemi, przystępuią do wszelkich Obywatelstwa Polskiego przywileiów, nieskładaią oddzielnego narodu, ulegaiąc wspólnie ze wszystkiemi dawnemi mieszkańcami iednym i tymże samym Narodowym ustawom staią . się czynnemi i współdziałaiącemi iednegoż,..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 67
" przeszkodnie uważali inne; nietylko odszczepne Chrześciańskie od Katolickiego wyznania, ale sanmiż Zakonu i prawa Moyżeszowego w czystem onego wzięciu wyznawcę, Alkoranu Machometa naśladowcę niedoświadczali prześladowczych ucisków, na żadne uniżenia i upodlenia niebyli narażani;..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 68
" chowuią swoią w całey mocy posrzod narodu Polskiego, tg maiąc nad pierwotnemi Ziemi tey Narodowcami na stronę swoią przewagę, że sami ięzyk Polski umieią i rozumieią, a ich ięzyk od Polaków iest nieznanem i niezrozumiałem. Jch księgi, ich pisma, ich podpisy od Narodu wposrzod..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 69
" nia się i mocy, którey używa ta oddzielna narodowość Żydowska. Nie tylko zaś Żydzi są w Polszcze oddzielnem, lecz ieszcze udzielnem, wszystkie naypierwsze i odrębne udzielności narodowey znamiona posiadaiącem i zachowuiącem narodem. Udzielność narodową stanowi Rząd mu..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 70
" wa iego są. nayraocniey obowiązniące, i nayściśleyszą ukrzepione odpowiedzialnością. Religia ie okrywa, wiąże, spaia, i iednoczy zsobą, a całą wychodzącym ustawom nadaiąc siłę, urządzenia cywilne Religiynemi mieni. Ma naród żydowski swoie narady i zebrania narodowe, na..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 71
" zwołujący takowe zebranie zaczynał się od słów: W strzęsła się ziemia , i wzruszył się Naród Polski: Gdy naród Polski przez ościenne był dzielonem Mocarstwa, rzeczą to było dla żydów oboiętną: lecz gdy Polacy o Reformie żydów na ich ziemi zarnieskałych myśleć..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 72
" o nieśmiałości i boiaźliwości iakoby im wrodzoney okryci, wyieci są od wszelkiego z Osób swoich do woien należenia; leie się krew Ziemian Polskich, ich krwi iedną się nie roni kropelka; w posrzod nayokropnieyszey woyny, posrzod nayzaciętszey walki, wszystkie woiuiące strony..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 73
" Umiał w swoim narodowem ięzyku a wielu z ich znaiomość obcych posiada. Niemowlęctwo ich dzieci zaczyna się od nauki; głównemi iey przedmiotami onaią być Historya ich narodu, prawa Religiyne, i ustawy Cywilne z ich wypływaiące. Na tey nauce ich Rząd się opiera, i narodowy kształci..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 74
" skim, co do równości dotknięcia dego w miarę iego możnościów. Księgi ich przychodów i rozchodów gdyby znane były, mogłyby rzucić wielkie światło W dzieiach Narodów. Żydzi w Polszcze z iedney strony od kraiowców więcey niż lekce ważeni i wzgardzani, o prawa Obywatelstwa..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 75
" li; iuż odtąd żaden z kraiowcow przy przemyśle i handlu z zyskiem utrzymać się niemógł; ich towarzystwa poszczególne bez ogólnego związku niemogły więcey z naymnieyszą bądź pomyślnego skutku nadzieią iść w zapasy i współubiegania się z ogromną. Narodu korporacyą, który..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 76
" za swoiem ocaleniem, niektóre z ich uzyskiwały poszczególne Przywileie, czyli Listy ochronne od napadu, mocą których żydom w obrębie ich mieszkać miało być wzbroniłem; wyznaczano dla ich pewną ustronną Ulicę, lub przedmieście iakie za bramami Miasta: Jeśli Przywiley Królewski w..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 77
" Zaięcie bezwyłączne prawie całego handlu i przemysłu w Polszcze przez narod Żydowski zgromadziło i zgromadza wieli ręce całą mafsę, cały obrot pieniędzy; są one w narodzie Żydowskim, ale nie są obracane na zysk narodu Polskiego, bo dotąd wędrownikami, nie zaś Obywatelami..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 78
" wodnią, że iest iedno drzewo na całey iey tak obszerney przestrzeni ręką. Żyda posadzone; chociaż kray Polski może mieć sprawiedliwe żalenia się powody ostrwonienie i zniszczenie ogromnych lasów swoich nie rozważnem handlem przez Żydów zaiętem i utrzymywanem. Przekonanie moie, z..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 79
" Szczęścia dzielić mieli; niestarali się nigdy o przywileie Obywatelstwa, to tylko gdy z pewnością Powiedzieć mogę, że oddzielna Żydów w kraiu Polskim narodowość istotnie się przyłożyła i przykładą do z ubożenia kraiu Polskiego. Ile obięcia moiego możność była..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 80
" ulegali opłatom, a z tycia prawie co nie wszystkie, Religiyne ich ustawy i obrzędy obciążały, de facto, Żydzi w Polszcze za Religią byli przeszladowanemi; uważali zatem Rząd i kray iako swoich przeszladowcow, i do onego się przywiązać nie mogli; przeszladowania Religiyne Stały się..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 81
" szego odgraniczył, a od wpływu na cywilne luda działania odłączył i odosobnił, i ten punkt iednoczący ustawy Religiyne z ustawami narodowemi podważył i podniósł; aby całey udzielności osadzoney na właściwem sobie ięzyku, na mocy zwoływania mnieyszych i większych zbiorów, na..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 82
" O KARCZMACH PRZEZ ŻYDÓW ZAIĘTYCH.   Przez żaden zaiste sposób narod Żydowski nietrafi iaśniey udowodnić, iak szczelnie i głęboko obiął i wyrachował zyski swoie z narodu Polskiego ciągnąć się mogące, iak gdy gorzelnie na ziemi iego zawłaszczył; nigdy żadna obca..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 83
" Teorya gospodarki doświadczeniem wsparta siłę roboczą do uprawy roli użyć się mogącą, za grunt i naypotrzebnieyszą zasadę dobroci, trwałości, i użytkowania z gospodarki kładzie ; a ztąd z możności użycia siły roboczey o bogactwach i zyskach rolniczego kraiu z..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 84
" Żyd biorący w dzierżawę karczmę niebierze więcey iak tylko iey ściany, i przywiley wyłączny na wieś do tey karczmy przydaną., że włościanie w innem mieyscu towarzystwa swoiego składać, i pić nie mogą. Karczmarz narodu Żydowskiego uprawą roli nie zaymuie się, ogrodu nawet..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 85
" iętku włościanina wybrał. Kontrollę tę nieskończenie w wysokim stopniu posiadaią Żydzi szynkarze. Zawsze iest na wsi gospodarz, gospodyni, lub kto z ich familii. Wszystkie obroty Gospodarza są. im znane; niezniesie kura iaia, o któremby karczmarz nie wiedział. W całem tem obrócie..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 86
" kiey gruntu. Jeśli postąpiony loty grosz niewystarcza do opędzenia potrzeb życia iego, starania bowiem, i niewygody do Profefsyi szyn karzą przywiązane opłacane są przez właściciela postąpieniem mu dziesiątego grosza, znayduie on w ówczas fundusz onych załatwienia albo w pracy..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 87
" chuby nie dano sobie pracy zastanowić się, ze większość dochodu, który z zadzierżawienia karczmy Żydowi otrzymywali, była dla Właściciela i włościanina zgubną. — Odmiana iednego Właściciela niebędąc przyiętą przez sąsiadującego, karczmarz wyprawiony łożył wszystko, aby..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 88
" chcica zagonie, aby z iey przywabiał dawne chciwości i łupieźtwa swoiego ofiary. Te przykłady daia powod do rozbioru w prawodawstwie, czyli Właściciel ziemi, na którey sam dymem czyli domem swoim jednym siedzi, może mieć prawo stawiania izb karczemnych na koszt i stratę sąsiaduiacych..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 89
" nym ieśli nie sianem, przynaymniey słotny, a iak często słoma okrywa ziarno. Właścicielka utraca zwyczayne w czasie wzięcia kontraktu, wczasach świąt Bożego Narodzenia, wielkiey nocy, imienin ofiarowaną, przysługę z kilku funtow kawy i głowki cukru. Rządcy i Ekonomowie titulo..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 90
" uznał potrzebę powrotu Żyda karczmarza, i nie śmie go utracać na dal; unika zatem od skarg włościan na oszukiwania Żyda zanaszanych, i Ekonom za powrotem iego został śmielszym i w wyrokowaniu o pretensyach Żyda do włościan i wdawaniu mu pomocow gwałtownych do uzyskania onych. Z..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 91
" Żyd na trunkach w karczmie wyprzedawanych w srzedniem porównaniu licząc zyskiwa 25. procentow na wartości towaru, włościanin zatem, żeby przyniosł z siebie Żydowi złotych czterdzieście, wypotrzebować u iego musi trunkow za złotych 160 na rok. Wieś zatem, z którey się płaci..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 92
" Właściciel osadzaiący Szynkarza Chrześcianina, według przyiętego w tamecznych okolicach zwyczaiu za prace i trudy iego daie mu od wyszynku grosz loty. Od obrotowego więc kapitału 7000. Złł: za wyszynk pobiera Szynkarz 700. Złł: Nadto, na zakład naczynia i narzędzi szynkowych,..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 93
" wpływie do Kassy iego niedostatek tysiąca Złotych. Rozbierzmy teraz rachunek Żyda Karczmarza, wiernie się trzymani i ni-odstępuię od zasad, które mi ścisła rachuba i doświadczenie podały. Przykład teyże wsi służyć będzie do dalszego wywodu. Można się zapewnić, że wieś..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 94
" rą naymniey do ośmiu dusz liczyć wypada, uważaiąc, że każda żydowica ma korale, perły, i świąteczny przynaymniey złotogłowia ubiór, że każdy żyd i żydowka ma obuwie i bławatne stroie, że pokarm iego z prawideł Religii wyborowy, zna rzutu nań podatków kraiowych..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 95
" Niezaprzeczenie zatem wybiera ze wsi za trunki złotych 14,000 wten czas, gdy wieś niepotrzebuie istotnie onych, iako za 7000 złotych. Umysł okropnością się przeraża, chcąc przystąpić do wyrachowania strat i kapitałów, które rolnik znosi i wydaie żywiąc kosztem roli i pracy swoiey..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 96
" Dwór musi, podatki ze swoiego złożyć, bo Skarb nie do włościanina, lecz do, Dworu posyła exekucyę. Rodzay zapomogi roczney, którą Właściciel dać musi broniąc się od ostatniey swoiey zguby lekko licząc 3500 złotych wyniesie; bez czego ani swoich usiewów usposobić, ani..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 97
" ną, czystego dochodu złotych tysiąc Jeśli wolny iest od wpływu sąsiedzkich żydowskich karczem, wolny iest od dawania zapomożeń, ieśli te są mu bliskie, daie ie, ale wbarzo zmnieyszoney ilości. Wieś swoią widzi co rok w mieniu, w trzodzie udobrzaiącą się i postępuiącą...."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 98
" wolny Żmuydzki opłaca osobno Talarów kilka za wolność brania trunków, zkąd mu się podoba, i naymocniey się strzeże, aby nie był podciągnionym pod Kontrollę żyda. Karczmy są rzadkie, a rolnik Żmuydzki maiętny. Nie ma w Europie kraiu, gdzieby można znaleść tak bogatych..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 99
" ścian Polskich, i żydów. Żydzi zaymuią place i ulice wielkiego gościńca, przedmieścia i ulice poboczne są dla chrześcian. Są oni istotnie włościanami rolnikami, czytać i pisać nie umieiętni, w żadnem rzemieśle nie ćwiczeni, uprawą roli iedynie się zaymuią. Zawsze prawie w..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 2 - strona 100
" znikczemniania i zubożania włościan chrześcian. Obecne korzyście rzadko bywaią baczne na własne następnie wyniknąć mogące z powodu onych straty, mniey zaś ieszcze obchodzą ie cudze. Zagęszczone Miasteczka pod urządzeniem takiem, iakie dzisiay istnieie, nieskonczenie się..."