Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 1
" BIOGRAFIA WŁOŚCIANINA   nadbrzegami Niemna powyżey Łosośney mieszkaiącego.   przez Ignacego Lachnickiego. w Warszawie 1815 W Drukarni Wiktora Dąbrowskiego. "

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 2
" Do Szanownego Królewsko - Gospodarczo - rolniczego Towarzystwa.   Znakomitym Mężom, którzy się w nayszlachetnieyszym celu ztowarzyszyli, aby podnieść kraiowe rolnictwo, udobrzyć byt rolnika, ośmielam się przedstawić wieśniaka nad brzegami Niemna zamieszkałego. W ciągu..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 3
" WSTĘP. Okolne Naywyższego Rzędu do wszelkich Władz Kraiowych ogłoszenie, aby Te względnie osadowienia Stanu wieyskorolniczego, na pewnym gruncie swobody, pomyślności i Obywatelstwa, Opiekuńczy Nayiaśnieyszego Cesarza Wszech Rossyi o ludzkość troskliwością, za nayważnieyszy..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 4
" kach srogiemi doświadczenia klęskami udowodnianych, to w ostatku pocieszające plemię ludzkie upowszechniło się przekonanie, że bez wyiątku i różnicy Stanów Człowiek okazuie się Człowiekiem, Prawu, i prawney tylko nad sobą Zwierzchności podległym i poddanym. Włościanin Polski..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 5
" W tem rzeczy położeniu, niech mi się godzi uważać Włościanina Polskiego, iako dziecko nowonarodzone i przybyłe do dawney uprzywileiowaney Właścicieli familii, którey nietylko się porucza, ale ma ona naybliższy swóy interess w wyborze środków wychowania i usposobienia go do..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 6
" z skłonnościami wychowania przedmiotów nauki wybor, niezraża to przecież krewnych wciągłey na iey postępowania baczności, z którą uśpieszyć udoskonalenie staraią. się. I ieśli w założonym wychowania celu chybiaią, ten nieodpowiedni chęciom i zamiarom skutek wcześnie..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 7
" ich są pieskliwe i zbytnie umnożone koło dziecięcia starania i zabiegi: a przechodząc z fizycznego do umysłowego dziecięcia wychowu, zaliź naydoskonalsi Nauczyciele ze wszech stron zgromadzani będą zdolni ukształcić i wzbogacić umysł, ieśli trwożliwa krewnych niespokoyność, aby..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 8
" wiedniemi wielkich zdatnościów oznakami, wszystkie tłumaczą się na dobro; nieuległość radom i ostrzeżeniom znamionuie zarod niezłamanego ducha, niegrzeczne w spółeczeństwie obeyście się zapowiada tę łatwość i przyjemność, z iaką się następuie w towarzystwach okaże,..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 9
" że takie srzodki i sposoby, które zgodne z położeniem Kraiu, równie względne na interess Właściciela i Włościanina, zastosowane do ich sił moralnych i fizycznych, ani nagłością uspiesznych uniesień niebespiecznie wzruszyć, ani oboiętnym wykazem niedostatecznych sposobów..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 10
" Ołtarzu ludzkości rozmaite plany i proiekta zaszczytny ten zamiar zapewnić i zabespieczyć zdolne. Dobry byt Włościan iest dzisiay przedmiotem niesamych tylko Waścicieli interessuiącym; osoby naymniey z Wsią i wieyskowością obeznane zaymuią się onym z tą łatwością i..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 11
" ścić można proiekta o zbiorach i posiedzeniach Gminnych, o konieczności zasiadania na Sądowych i prawodawczych ławach, o obszerności i zakresach, posiadłościów, o Majoratach, czyli wzbronieniu dzielenia onych, o szczególnych w formach processowania dobrodzieystwach, o samym nawet..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 12
" nia bytu włościańskiego ostać się muszę martwe i bezskuteczne. Aby doyść szczęśliwie do zamierzoney mety, niedosyć iest mieć pyszne opisy drogi, którą się ma ku iey zmierzać, ieśli spokoyny, i bezsilny wędrownik, w drodze biegu swoiego co krok może być zatrzymanym, z..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 13
" ściów swoich rozwiiać pasmo. Bez zapewnienia mu wprzód tego, iakie bądź na zysk iego wylane będą dobrodzieystwa teoryi, on ich ani obeymie, ani uniesie. Prawdziwa biografia rzeczywistego dzisieyszego Stanu Włościanina naybliżey wyiaśnić trafi, iakie są przeszkody, które..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 14
" OGÓLNY RYSS OKOLICY. Okolica, którą. do poznaiomienia przedstawiam, zaymuie obręb przeszło dziesięć tysięcy ludności z płodów swoich wyżywiający. Posada oney ciągle górzysta, ma w części niziny dość żyżne. Gatunek Ziemi gliniasto piaszczysty, dobrey uprawie przy pognoiach..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 15
" zimą, na tey wypiekaią chleby, ią uspasabiaią iedzenia. Takowe niewłaściwe, ale z konieczności wynikaiące użycie słomy, odbiera Włościanom sposobność trzymania trzody w miarę potrzeby zagnoienia roli. Lud wieyski tey okolicy iest piękeny wzrostem, i całą silnego Męszczyzny..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 16
" niem iego iest chleb z ziarna żytniego dobrze wyczyszczonego wykwaszony, i należycie wypieczony. Mieszaniny ziarn innych do chleba nie używa, i nie znosi, aby chleb iego dodatkiem pośladów iodmiotów zbożowych w czystości swoiey utracał. Warzywa kwaśne są iego naymilszym pokarmem,..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 17
" łym barzo pomnieyszych niektórych folwarków wyiątkiem, zamiarowey roboty zwyczay, według mniemania i doświadczenia moiego znakomite w stosunkach rolnictwa przyniósł zyski, i do użyźnienia tych trudnych w uprawie z natury swoiey górzystych kamienistych okolic, dzielnie się..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 18
" wionego i zebranego, większe nierównie, niż miał pierwiey plony. Zdawał się utrącać na obszerności, a znalazł się w potrzebie powiększyć stodoły, pomnożyć szpichrze. Jeśłi ten zwyczay porównawczy nie iest dotąd tak upowszechniony, i rozszerzony, iak zasługuie w rolnictwie, a..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 19
" sach bowiem ogółowych łatwo ukrywaią się i giną szczegóły. — Włościanin, który z gromadney na zamiarowę. z niesmakiem w początkach dla nowości przedmiotu przechodził robotę, póżniey po doświadczeniu z zamiłowaniem oną pochwala, uyrzał zniesiony dawnemi powinnościow..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 20
" ście nieupomina, ani go o przyczynę spóznienia pyta: w ciągu roboty w miarę swoiego lub bydlęcego utrudzenia spoczywa, kiedy chce i ile mu się zda-; ie, nikt go niepogania, nie nagli, spoczynkowi nieprzeszkadza. Doskonałość roboty iest tylko przedmiotem nadzoru Właściciela, poprawa..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 21
" stałością onego dowolnie rozrzadzać może. To moralne przekonanie o własności czasu, więcey niż sam czas, którego został panem, przyłożyło się do udobrzenia rolnictwa w tych okolicach; Z roskoszą przypatrzyć się tam można wytrwałey pracy włościanina, z iaką ogromne na..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 22
" upadła przez sie moc i władza chłostania i popędzania. Włościanin usuniony od wszelkich nad-użyciow, nie iest więcey upodlony ciągłym narzędzia tego widokiem, iuż tylko sam występek i zbrodnia narażać go może na spotkanie się z onym. Spostrzedz w nim łatwo się daie..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 23
" złym zamiarom dozoruiącego, ieśli ma one, niszczy właściciela, uboży naiem opłacaiącego. Praca, likiem dni oznaczona musi zawsze wyradzać spory, między wymagającym a odbywaiącym ona, i nie może stanowić pewney rachuby w działaniach Gospodarskich. Wymagania i należytoście na dnie..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 24
" O Powinnościach Włościanina względnie Właściciela,   Maiątki w okolicy, o którey tu rzecz, są Geometrycznie wymierzone, na całey tey posadzie nieznam naymnieyszego folwarku, któryby niemiał swoiego przemiaru, swoiey topograficzney karty. Wymiar gruntow iest rękoymią..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 25
" lub pieszo według potrzeby folwarczney; w nizinach żyznieyszych dni cztery, trzy dnie z sprzężaiem, ieśli dwor ma potrzebę go wymagać, czwarty dzień pieszy. Kobity żadney niepełnią powinności, oprócz dni dwónastu z osoby w ciągu lata do żniwa i sianobrania. Oplata z..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 26
" drogi z ciężarem, sześć mil bez ru, i t. d. Rzecz ciekawość zastanowić zdolna; włościanie tak się włożyli w wymiar, że jakakolwiek gruntu lub łąki figura, w wydziele prętow on się nie myli. — Wypłaty robotą, pieniądzmi opieraią się na samey ziemi, niestosuią się ani do..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 27
" cie swoiey ludności zmuszonym się widzi odstąpić z Ziemi przez się posiadaney części iaką osmą, szostą, lub czwartą, wieś tg część ziemi przez iednego opuszczoną pomiędzy siebie rozbiera, i na ochoczych iey przyięcia rozdziela, a w proporcyą odstąpioney Ziemi należtoście z..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 28
" słą sprawiedliwością postąpiły. druga: Kieski woyny zniszczyły wsie te szczegolnie, w których Szpitale chorych przebywały. Zamieszkałe domy zamieniły się w pustosze. Gromady po obrachowania pozostałey siły swoiey do pracy zdolney, gdy się znalazły w niemożności zarobienia..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 29
" w takim każdym zdarzenia zali się na ucisk, odwołuie się; to w dawnych Inwentarzach nie było napisanym: pilnie on w palnięci swoiey zachowuje podania swoich przodków, iakie za owych czasow Inwentarskie były powinnoście, i tak dalece iest troskliwy, że gdzie się przekonał, iż..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 30
" staynie umieszczone te trzy przedmioty; 1.Opisanie granic wioski, nim ieszcze pomiary ziemi nastały przez wymienienie uroczysk, które ią składaia; 2. Wymienienie imienne mieszkańcow w iey zasiedlonych; 3. Oznaczenie poszczególne powinnościow dla dworu z tey ziemi należnych, bądź w..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 31
" pieniędzmi nn., takowe wyszczególnienie wywodzi i przekonywa o byłości i zasadach umow między Właścicielem Ziemi a potrzebuiącym oney posiadania w pewnych umówionych i zaręczonych wzaiemnie dla siebie warunkach. — Wspiera to mniemanie natura i opisy kontraktow o sprzedaż,..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 32
" wiościanin iest poddanym Pana swoiego, wszelkie sprzedaże maiątkow dzieią się ocenką dusz włościańskich; dobroć, obszerność, lub wygodne położenie ziemi, nie nadaie iey ceny, ale podnosi i powiększa cenę duszy włościanina; podatki tak publiczne monarsze, iako i partykularne..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 33
" go i mocnym do zawarcia onych uznało i ogłosiło. — Nie od rzeczy tu będzie, kiedy się pokrótce nainieni, w iakiey epoce włościanin Polski stracił prawo swoie cywilne, w opiece Rządowey uyrzał władzę karać tylko, ale nie wesprzeć, lub pocieszyć go mogącą, znalazł się bez..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 34
" ność i stronność nowe wydrążały do upadku ryssy; w tych czasiech stanęło prawo o Zbiegłych poddanych: że nietylko przychodzień włościanin pierwiastkowemu swoiemu mieyscu i Panu ma być powróconym, ale przyimuiącyonego Dies   laborum dnie na nim od czasu..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 35
" pne mianuiąc występkiem, i na wychodzącego i na przyimuiącego kary przepisało. Ztąd wszelki odzew włościanina przeciw niesprawiedliwościom Właściciela stał się głosem próżnego i nieporuszaiącego ięku, zwano go nawet głosem buntu, świątynie praw i sprawiedliwości były mu..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 36
" om były obce i nieznane czułych i ludzkich dusz ponęty i roskosze; niebyli nawet szczęśliwemi oglądać pod życiem, swoim, aby się ich zyski pomnażały, i powiększał się maiątek, bo obok chciwych i twardych ich zarządzań szły i towarzyszyły onym krnąbrne i nieprzychylne..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 37
" wość. Moralność włościanina względnie samowolnego Właściciela na samey tylko boiaźni ukarania stoi i opiera się, gdy z przeciwka ludzcy i sprawiedliwi właściciele przywiązaniem, i życzliwą, włościan ku sobie ufnością cieszą się i chlubią. Niech mi się mówić godzi..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 38
" mowaniem i doświadczeniem ugruntowane przekonanie, wskazywało im za konieczność, aby o dobry byt i mienie włościan byli czuli i staranni, bo ich własne mienie na, mieniu włościan opierało się, i niechybne między sobą utrzymywało porównanie. Ta spóynia interessu poprawiała i..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 39
" To mniemanie opiera się na wzwyż wymienioney analogii, iaka zachodzi między wychowaniem domowym, a politycznym. Człowiek od momentu urodzenia swoiego dwadzieścia kilka lat przebiega, przechodząc z niemowlęstwa do dzieciństwa, z tego do młodości, aż stanie w dobie ukształconego,..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 40
" z potęgi swoiey, tymże ulega prawom: Narody, stany iak i ludzie maią. swoie Epoki niemowlęstwa, dziecinności, i młodości. Naywyższa doskonałość i naywiększy zaszczyt prawodawctwa do tych epok stosować ustawy, aby one podpomagały, wspierały rozwiiaiące się siły i władze stanu,..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 41
" wodawczycli zebraniach uprzedzaią ieszcze rozwinięcie się władz iego, okazałby się on w ich dzisiay: śmiesznym, niedołężnym, a być może i dziwacznym. Uczucia, iakie ma rolnik o szczęśliwości swoiey różnią się od buynych wyobrażeń, iakie o teyże szczęśliwości iego..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 42
" i usposobioną do zaięcia wszelkich części Administracyi Rządowey, byle tylko ta z prawą dostoynością i bezstronną sprawiedliwością sprawowana, w równi go ze wszystkiemi stanami w obliczu prawa stawiała i mieściła. O NATURZE UMÓW.   Z prawa, które wolność..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 43
" bez uprawy niemoźe, w ówczas bowiem równie gubiłaby iey właściciela, iak i staraiącego się o iey posiadanie. Po trzebowanie zatym z obu stron będąc równe, zeyście się w umowach nietylko iest łatwe, ale trwałe, bo nawzaiemnie dogodnych i przyiętych warunkach oparte. Wywod tey..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 44
" muią. Położenie mieysca, gatunek gruntów, siła robocza i maiątek zaymuiące go ziemię Wpływaią do tey w umowach różnicy: lecz ze te są dobrowolne wspólnym ugodzeniem się i zezwoleniem obu stron przyięte, tak mocno spaiaią interess właściciela z posiadającym, tak..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 45
" nego, a ztąd ufnego działania. Wolny włościanin Żmuydzki maiący tysiąc Czer: Złotych maiątku, niepolicza się tam między bogatych gospodarzy, od dziesięciu do dwudziestu tysięcy talarów Kapitał nadaie mu imię, że go zowią maiętnym, a maiętni niebyli tam rzadcy. Po upłynionym..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 46
" Jeśliby się zdawało Rządowi wchodzić w przepisy, iakie mają być umowy bądź do czasu one zakrślaiącego, bądź przez ustanowienie cen na ziemię, na siłę roboczą, przewidywać można dwa szczególnie mogące nastąpić wypadki. Zerwanie ogniwa spóyni i zaufania między..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 47
" przepisy, mnożąc i nowe rodząc w prostym umów działaniu, zawady, na iakimźe się gruncie opieraią? Jeśli na faworytnym dzisieyszych uczonych Ekonomistów systemacie o produkcyach i reprodukcyach, prawdą iest, że rolnik onego nie obeymuie, ale i to iest niezaprzeczoną prawdy, że..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 48
" dobrą wiarą umów; skoro w rozmyślnym i dobrowolnym działaniu ieden zyskownieyszy od drugiego zawarł kontrakt, ten taniey, ow drożey umówił, zawiodł, odstąpił lub sprzedał, prawo działań takich bez uciążenia mieszać i wzruszać nie może, owszem dzielnym ma być całości..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 49
" osadzony na iedney utrącałby, nie mogąc dać ruchu sile i kapitałowi swoiemu. Mądry i rozważny Cato uznał potrzebę zachowania stosunku między posiadaczem i posiadłością, iżby siły i możnoście posiadaiącego były w równi i odpowiednie obszarom do uprawy zaiętym, gdy w..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 50
" złotych na kupno narzędzi Gospodarskich, na zaprowadzenie bydła, a tylko czekać będzie na przychod, iaki z tey ziemi wyciągnąć sobie obiecuie, gospodarz takowy ze stratą. swoią nieomylny. ginąc i upadać musi w swym zawodzie, gdy na teyże samey ziemi zapasny w odpowidni obrębowi..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 51
" Popierwsze: na sile roboczey dóstateczney, którą użyć może, bądź własney, bądź przez kontrakta mu zapewnioney, bądź przez naiem czasowy dostać się mogącey, w stosunku do uprawy, którą zaymuie; ludność zatym, łatwość i sposobność użycia i mienia oney służą za..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 52
" gi przez się i pieniężny skąpiec żałuiący nakładu na Gospodarkę oba zarówno są biedni i nędzni Gospodarze; strzechy chat ich są obdarte i dziurawe, mieszkania i zagrody ich opadłe, a pola ziela i chwasty rodzą. Potrzecie: Na ułatwionym i pewnym wybycie płodow wieyskich..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 53
" kien i zamkow. Gmach takowy niemogąc być zamieszkałym, stanie się składem szkodliwych gadow, schronieniem dzikich tworow: a wystawiaiąc smutne przypomnienia poniesionego w wystawieniu iego wysilenia się, i łożonych bezużytecznie nakładow, z czasem upaść musi. Ten iest obraz los i..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 54
" zdatne, zbliżmy się do tych rozwalili w tey kolei, i w tym porządku, w iakich budowa stawać powinna, aby trwałą była. Co do pierwszego; siła robocza , czyli ludność wieyska: ów kamień węgielny pomyślney Gospodarki, klęskami bezprzykładnie długiey, natężoney i..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 55
" łaniu, ale któreby kładły tamę przeszkodną zbytniey wieyskiey do miast emigracyi; miasta bowiem dla tych, którzy się z niemi obeznać radzi wystawiaią nieznane wieyskim mieszkańcom ponęty wygod, powaby zabaw, łatwość acz nietrwałego częstokroć zarobku, a częściey ieszcze..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 56
" z kłosowym Cerery, bluszczowy Marsa, przeplatali wieniec. W momentach w których niebespieczeństwo oyczystym zagrażało progom, opuszczaiąc rolę i domy gromadziły się ręce wieśniacze pracuiąc w utwierdzeniu mieysc ku obronie przeznaczonych; czyliż w ninieyszym szczególniey wsiow..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 57
" zruynowani, czyli silnieysi przed nastałemi klęskami Gospodarze dzisiay kosztem tylko z ubożoney ziemi utrzymuią się, niebędąc w stanie na poprawę oney czynić nakładow, gdy inni mocnieyszemi dotknięci zgubnemi wypadkami, nie iiż dla utrzymania ziemi w płodnym i kwitnącym stanie,..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 58
" rozbiorowym działom, iakoby iedne wyprzedzać drugie ubiegały się, tak nagłe i niezmienione Obywateli dotknęły nieszczęścia tym boleśniey, im mniey na one własną zasłużyli winą. Zaliź same tylko okolicznoście woyny bez z biegu innych przyczyn ten stan nędzy wieyskiey zrządziły..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 59
" siały, a zaledwie cząstkę drobną, zapłaty za swe dostarczenia uzyskać mogły. Klafsa wierzycieli, których głazowe i kamienne serca twardniały w miarę nędzy i biędy zadłużonych, raz uciskuiąc procefsami do opłaty kapitału zmuszaiącemi, to z zwyczayną im powolnością wchodząc..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 60
" zniżenie ulgę mnogiem cierpieniom przy . nieść raczyła. Nieszczęście w całey swey mocy ucisnęło wieyskie posady. — Rolnik zatym, chociażby nayobszernieyszą teoryi Gospodarskiey posiadał naukę, nie iest w stane zastosować ią w działaniach swoich z pomyślnym skutkiem,..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 61
" Ulga czasowa w takowym podatku względnie strat doznanych i poniesionych staie się dla posiadaczow ziemi pierwszym punktem wytchnięcia, spoczynku i usposobienia się ku dalszemu gospodarką zaięciu się. Prowincye pod nayłaskawszym Nayiaśnieyszego Imperatora Wszech Rofsyi będące..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 62
" mey tylko ziemi opieraiący hipothekę. Imperium Rofsyiskie okazuie przykład i istnienie takowych bankow. Są one nayiaśnieyszym dowodem mądrości i przezorności Rządu, który potęgę narodowy na sile i pomyślności wieyskiey opiera i gruntuie. Kilka rodzaiow tych bankow z stosownemi do..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 63
" nia się tak iest wyliczony, iż w latach naywyższey opłaty przypadaiącey na rok ogół umarzaiącego się kapitału z procentem niedochodzi dziesiątego procentu od całości kapitału wypadaiącego. Wolnym iest dłużnikowi, gdy się mu podoba przed upłynieniem lat 25ciu w każdym czasie..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 64
" marzać, i zaspakaiać. Ile się z kapitału opłaci, tyle się od dnia tegoż z procentu odtrąca. Bank ten składa się z pierwotnego kapitału na zakład onego w Gubernii przez Monarchę przeznaczo go, który się corocznie pomnaża i wzrasta sztrofami sądownie na zawinionych wskazanem,..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 65
" Co do trzeciego: Pewny i ułatwiony wybył płodów pracą , znalem i nakładem rolnika wyprowadzonych , sianowi wewnętrzney budowy Gospodarskiey wygodę i bespieczeństwo. Równo z zawiązaniem się towarzyskich społeczeństw, wybyt płodów, czyli onych zamiana, albo ogólnym wyrazem..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 66
" to mu nic pomyślnego nierokuie w poprawie losu iego. Zna rolnik, co ma kosztuie wyprowadzenie ziarna tak w nakładach iak w ciągłey pracy iego. Rok czasu, w którym dzień każdy prawie znoiem iego skropiony, przechodzi, nim się on zarobionych doczeka płodów, ceny onych ulegaią zmianom..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 67
" żył się naostatek moment, w którym rolnik całorocznych nakładów, trudów i prac swoich ma uyrzeć wynadgrodzeniem z przymileniem się sprawiedliwie wysłużoney nadziei o żebrać się mogącey korzyści wóz swóy płodami wieyskiemi ładnie, i na targ wyieżdża: pozbył się korca..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 68
" istnieięca nierówność w ocenienia pracy, poniżeniem wartości pracy rolnika uciąża mu i pozbawia go przyiemnych za polepszeniem bytu swoiego nadziei. Wykład powyższy zasad gospodarskich doświadczeniem wspartych wyświeca, co istotnie pomyślność rolnika stanowi? co dobroć i..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 69
" bespieczyć, aby żadne moralne i fizyczne wypadki w obu tych siłach naymnieyszego ran niezdziałały uszczerbku, go przecież w praktyce znaydzie się niepodobaym. Przeznaczać czas trwałości umów równie ulega niedogodnościom, ścieśnia wolność działania, podkopywa własność..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 70
" oprowadzi sporów, a z nich potrzebę Sądowych wyroków ; cóż będzie wtem zdarzeniu własność? co wolność rozrządzania oną? Słowo bez znaczenia. Porównania wartości ziemi znależytościami od posiadacza wymagać się mogącemi, aby do sprawiedliwości obustronney było..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 71
" Prawo włościanina Polskiego z poddaństwa wyimuie, nadaiąc mu wolność, nadało mu prawo do wszelkich dobrodzieystw, iakie z ulepszaiących się kraiowych Urządzeń na całość Kraiu spływać mogą: W olność umów nieścieśnio na, istotnie należy do rzędu onych. Prawu..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 72
" Włościanie Dóbr Koronnych Starościńskich od wieków składali w Polszcze Klassę swobodnych i uprzywilejowanych rolników. Posiadłoście ich były wygodne, pospolicie włókę ziemi w obrębie zaymuiące, należytoście dla Starosty Inwentarzem opisane w pieniądzach i daninie małe, do..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 73
" z natury swoiey musiały być sprawie-dliwemij Starosta w sporze między włościaninem a włościaninem niemógł mieć żadney osobistey stronności, mniey ieszcze chęci lub interessu do zysku osobistego z przedłużenia sporów. Nad to włościanie Starościńscy w ucisku ieśliby go..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 74
" ścian Koronnych, bo nietylko obowiązywały wszystkie Władze Rządowe do czuwania nad zachowaniem onych, ale szczególnieyszą i bezposrzednię. Izbom Skarbowym nad włościanami zdaiąc opiekę, przepisały ; przez wybranych z pomiędzy siebie Radców, lub wezwane przez się Osoby badać..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 75
" zniesieniem: Assessorowie Sądów Niższych Strapczowie, Dozorcy, Klucz Wóyty rozbiegli się po wsiach Starościńskich zwiastuiąc Włościanom tak przyiemne dla ich dobra nowiny. Włościanie z u-przeymością i dziękczynieniem witaią i ugaszczaią onych; Nawiedzany następują za..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 76
" szukać sprawiedliwości w Jnstancyi wyższey Sądu niższego o mil kilka, czasem i kilkanaście od siedliska swoiego oddalonego. Koszta w pierwszey Jnstancyi i czas stracone, W drugiey Jnstancyi włościanin proźbę lub rzecz sporna przekładać obowiązany na piśmie; Sam onego nieumieiętny,..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 77
" nia onych. Wyroki Sądu Grodzkiego idą podroztrząśnienie pierwszego Głównego Departamentu, od tego zaś pod utwierdzenie naczelnie Zarządzaiącego Gubernią. Przypuśćmy iako pewność to po cieszaiące mniemanie, że Urzędnicy zdatni, bezstronni, i szanownemu swoiemu powołaniu z..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 78
" mym wstępie, ile można tylko, gromadzą i wybieraią. składki. Celuiący śmiałością, biegleysi w sztuce łudzenia uspieszyli w wiela mieyscach do tego stopnia wiościan zwieść i napalić, że spełniania powinnościów Inwentarskich Starostom odmówili, i też Inwentarze za..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 79
" nowczego względem ich losu ratunku. Ostatnie zapasy znoiem i ciężką pracą zyskane i zaszczędzone wydobyte zostały na głos tych Oszustów; w końcu, gdy wszelkie przekładania Władz Cywilnych stawały się bez skuteczne, siła woyskowa zmuszała powrót do porządku prawnego. Ukaranie..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 80
" żykami, każdy krzyżyk ważył im część maiątku obrońcy wypłacaiącego się. Znaleźli się zatym Starostowie oskarżeni, do tłómaczenia się i odpowiedziów powołani, niektórzy sądownie usprawiedliwiać się znagleni. To niespodziewane i niezasłużone włościan z Starostami..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 81
" lub sprawiedliwość, wyięty dzisiay z pod iey, zostawia Staroście swobodę spokoynego czasem swoim rozrządzania, gdy sam i czas, i sporne utraca koszta. Słowem, zerwane zostało ogniwo, które użytecznie włościanina z Starostą spaiało; istoty pierw z sobą przychylnością i zaufaniem..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 82
" one liczba, umnożone w zabespieczeniu włościan od ucisku acz niebyłego troskliwoście i przedsięwzięcia, nieotarte z moralnością użyte ku temu sprężyny, więcey strat i ucisku włościanom, niż zapowiedzianego im przyniosły dobra. — Są ieszcze dotkliwsze włościanina uciski,..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 83
" poczynione, lub z powodu oszukania się W handlu koni, wołow, lub z osobistych kłotniow. Pierwsza rozprawa nayprzyzwoitszą byłaby przez starszych wsi własney przez Dominium approbowanych, lub wybranych; opinią onych potwierdza lub prostuie Dominium, i obowiązane iest utrzymywać..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 84
" tury zatrudnień swoich, które spokoyney i ciągłey iego wymagaią baczności, stroni i unika wszelkich sporow i procelsow; Rząd pielęgnować powinien te iego stanu skłonnoście ofiaruiąc mu zręczną i prętką sprawiedliwość, ieśli przypadkiem iakim spor gdzie wyniknąć może. Daiąc..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 85
" żność nabycia ziemi własnością, aby go zachęciło do porządku i pracy, każda bowiem własność staranna pracą nabyta iest cenna, i z przywigzanem staraniem utrzymywany; nakazuie mu być uległym prawu, szanować i być posłusznym zwierzchnościom z prawa wynikłym, na tym bowiem..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 86
" Frymarczący szanownem imieniem Obrońców uciśnionych, gdy lud wieyski zwodzić będą, a skargi przez ich układane lub podniecane okażą się być fałszywemi, niechay ścisłey ulegaia odpowiedzialności. W okolicach bez leśnych dogodne i przystępne lasów skarbowych do zaspokoienia..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 87
" wpaiali, w onych go oświecali, a obok nauki przykładem mu przewodniczyli. Niestety! rzadkie pierwsze, rzadsze drugie. Dostatnieyszych funduszów Plebaniie mogące utrzymać z nayprzyzwoitszą wygodą Plebana z dwoma lub trzema Wikaryuszami posiadane przez wyższego stopnia Duchownych, nie..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 88
" bywaią Kazania, iest to koley wzaiemnych między Plebanami nawiedzin, i plac okazania wymowy, którey wygorówana, i z prostota świętych praw Religiynych niesforna wysada, tak się nayczęściey niewyrozumiałą czyni, ze słuchacz w całym ź nauki pożytku zaledwie mógł poiąc, iakiego..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 89
" od iego; przybytki Pańskie straciły od nieiakiego czasu tę illuzya z przybrania i oświecenia ołtarzy, która tak szczęśliwie ozdoba i blaskiem swoim zachwycała i zdumiewała duszę. Często w mieszkaniach Parochow widzieć można 'pod iasnemi szkłami Mitoologiczne i Allegoryczne..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 90
" przywiązano do nieświęcenia onych pewne kary i nieszczęścia. W te dnie włościanin na roli swoiey pracować nie śmie i nie może, zasługą zaś i błogosławieństwem, w tenże dzień robić na niwach Parocha. — Zażalenie się na uciski przez Parochow dopełniane w obu obrzędach iest..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 91
" Lud wieyski w moralnych cnotach oświecony przez prostotę swych obyczaiow do ich skłonny, nayłatwiey i naygruntowniey czystość ich zachować może; Lud wieyski w ciągłych pracach i trudach swoich tyla przypadkom i nieszczęściom uległy, barzo często potrzebuie pociechy w Religii..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 92
" ty z kazalnic mieyskich, Pleban w swoiey parafii niechay zachowa prostotę. Apostolską, niech mową wyrozumiały lud naucza. Upadek, tylko co nie można wyrzeć zagładą Religii po wsiach nayysprawiedliwiey uważać można za naymocnieyszż zaporę usuwaiącą. Wieśniaków od szczęścia,..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 93
" ścią i rozpostrzenieniem oney w zapewnieniach szczęśliwości i bespieczeństwa ludu wydaiąc namnożone ku temu celowi Tomy Dekretów, Statutów, Kodexow, lad i przepisowy obok tych co nam okazuie doświadczenie? iaki nam stanu ninieyszego wystawia widok? w nieodległych ieszcze czasiech,..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 94
" dowa domow na więzienia. Tam, gdzie nie zbyt dawno nieznano i niewidziano, co iest więzień? gdzie o ukaraniu zbrodni przez podania rozprawiano, dzisiay naciskiem onych przepełniaiące się mieszkania zagęszczonych kar okropny wystawiaią widok. Dzienniki kraiowe podały do wiadomości..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 95
" polepszenia bytu iego zasadę uważać wypada, gdyż władz moralnych ulepszenie i doskonałość uspasabia i przewodniczy działaniom fizycznem. — Nic zapewne nieuymie się powadze i uszanowaniu, iakie stanowi Duchownemu iest przynależne, gdy się władzom cywilnym przyporuczy nadzór, aby..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 96
" O OŚWIECENIU LUDU WIEJSKIEGO.   Oświecenie ludu stało się w Epoce dzieieyszey powszechnem Rządów żądaniem, ogólnym uczonych głosem, iż tak rzeknę: modą wieku. Osądzono, że naybliższym do osiągnienia tego celu srzodkiem być mogą szkółki parafialne, polecono władzom..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 97
" szumne opisy iaśnieiących po wszystkich Gmachach (Karczmy) promieni. Gazety przez kilka numerów następnych napełnione były ich ogłoszeniem, przepych iaśniał na papierze, obecni widzowie niezaprzeczą, że ieśli wydarzyła się noc ciemna, a promień Xiężyca niewspierał sztucznego..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 98
" dziesięć palców, mogący się wyliczyć. W niedostatku Organisty przy Kościele Zakrystyan. — Dzwonnik zastępuie onego. Łatwy wniosek, ze stopnia oświaty uczącego, iakie w oświeceniu uczniów postępy i użytki być mogą. Panująca wieku ninieyszego opinia asa stanowczy srzodek byt..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 99
" włościanina postawiły w stanie siły fizyczney, aby miał co liczyć, wówczas nauka z łatwością przylgnie do umysłu i poznania iego. Mens sana, non nisi in corpore sano. Każdy wiek prawie wyradza iakieś faworytne opinie bądź w Religiynych bądź w politycznych, bądź w..."

Biografia włościanina nad brzegami Niemna powyżéy �?osośnéy mieszkaiącego cz. 1 - strona 100
" mym ogłodzenia stanie znalazłyby się żołądki uczonych. Za późno możeby przyszła na pamięć prawda owey bayki rokoszu członków wszystkich przeciw żołądkowi, wszakże rolnik nie piórem, nie ołówkiem, ale silną ręką i twardym żelazern porze Ziemię, aby z iey siebie i..."